نحل سۈرىسى — ئايەت 115

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• مەيتە (الْمَيْتَةَ): ئۆزى ئۆلۈپ قالغان ھايۋان، يەنى بوغۇزلانماي ئۆلگەن ھايۋان.
• دەم (الدَّمَ): ئاققان قان، يەنى بوغۇزلاش چېغىدا ئېقىپ چىققان قان.
• خىنزىر (الْخِنزِيرِ): چوشقا، ئۇنىڭ ھەممە ئەزاسى ھارام.
• ئۇھىللە (أُهِلَّ): بوغۇزلاش چېغىدا ئاللاھتىن باشقىسىنىڭ نامى ئېيتىلغان، يەنى ئاللاھتىن باشقىسىغا ئاتالغان.
• ئىزتۇررە (اضْطُرَّ): زۆرۈرىيەت ئاستىدا قالغان، يەنى ھاياتىغا خەۋپ يېتىدىغان ئەھۋالدا قالغان.
• باغىين (بَاغٍ): ھەددىدىن ئاشقۇچى، زۆرۈرىيەتسىز تۇرۇپ ھارامنى ئىستىگەن.
• ئاد (عَادٍ): زۆرۈرىيەت چېكىدىن ئېشىپ كەتكۈچى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە يېمەك-ئىچمەك جەھەتتىن ھارام قىلىنغان نەرسىلەرنى ئېنىق بايان قىلىدۇ. ئۇلار:

بىرىنچىسى، ئۆلۈك مال — يەنى بوغۇزلانماي، ئۆزى ئۆلۈپ قالغان ھايۋان. بۇنى يېيىش ھارام.

ئىككىنچىسى، ئاققان قان — بوغۇزلاش چېغىدا ئېقىپ چىققان قان. بۇمۇ ھارام.

ئۈچىنچىسى، چوشقا گۆشى — چوشقىنىڭ ھەممە ئەزاسى، پەقەت گۆشىلا ئەمەس، ھەممىسى ھارام.

تۆتىنچىسى، ئاللاھتىن باشقىسىغا ئاتالغان نەرسە — بوغۇزلاش چېغىدا ئاللاھنىڭ نامى ئەمەس، بەلكى باشقا بىر نەرسىنىڭ ياكى كىشىنىڭ نامى ئېيتىلغان ھايۋان.

بۇ تۆت نەرسە ئادەتتىكى ئەھۋالدا ھارام قىلىنغان. لېكىن ئىسلام دىنى بەندىلەرگە رەھىمدىل، ئاسانلىق بەرگۈچى دىندۇر. ئەگەر بىر كىشى ھاياتىغا خەۋپ يېتىدىغان زۆرۈرىيەت ئاستىدا قېلىپ، يېمەكلىك تېپىلماي، بۇ ھارام قىلىنغان نەرسىلەردىن ئازغىنا يېسە، ئۇنىڭغا گۇناھ يوق. لېكىن بۇ رۇخسەت شەرتلىك: ئۇ كىشى ھارامنى ئىستىگەن ھالدا ئەمەس، بەلكى پەقەت ھاياتىنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن يېسە؛ ھەمدە زۆرۈرىيەت چېكىدىن ئېشىپ كەتمىسە، يەنى پەقەت جان ساقلىغۇدەك مىقداردا يېسە. بۇنداق ئەھۋالدا ئاللاھ تائالا ئۇنىڭغا مەغپىرەت قىلىدۇ ۋە رەھىم قىلىدۇ. چۈنكى ئاللاھ غەپۇر ۋە رەھىمدۇر.

بۇ ئايەت بىزگە ئىسلامنىڭ ئاسانلىق دىنى ئىكەنلىكىنى، ئاللاھنىڭ بەندىلىرىگە قانچىلىك رەھىمدىل ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ. ئاللاھ تائالا ھارام قىلغان نەرسىلەرنىڭ ھېكمىتى پاكلىق ۋە ساغلاملىقنى ساقلاش، شۇنداقلا بەندىنىڭ پەقەت ئاللاھقا خالىس بولۇشىنى تەربىيەلەشتۇر. ئەگەر زۆرۈرىيەت بولسا، ئاللاھ بەندىسىنى قىينىمايدۇ، بەلكى ئاسانلىق بېرىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ رەھمىتى ۋە مەرھەمىتىنىڭ ئىپادىسىدۇر.

ئىسلام دىنى ھەر ۋاقىت ئىنسانلارنىڭ مەنپەئىتىنى كۆزدە تۇتىدۇ. ھارام قىلىنغان نەرسىلەرنىڭ ھەممىسى ئىنسان ساغلاملىقىغا زىيانلىق ياكى ئىتىقادقا بۇزغۇنچىلىق قىلىدۇ. شۇڭا ئاللاھ تائالا بۇلارنى ھارام قىلدى. لېكىن ئاللاھ بەندىلىرىگە زۇلۇم قىلمايدۇ، زۆرۈرىيەت ئاستىدا قالغاندا ئاسانلىق بېرىدۇ. بۇ ئىسلامنىڭ ئىنسانپەرۋەرلىكى ۋە ئاللاھنىڭ رەھىمدىللىكىنىڭ روشەن دەلىلىدۇر.