Ан-Нахль сүресі — Аят 115

1. Сөздердің мағынасы:

• الْمَيْتَةَ — өзі өліп қалған, шариғат бойынша бауыздалмаған малдың еті.
• الدَّمَ — ағызылған қан.
• لَحْمَ الْخِنزِيرِ — шошқаның еті (оның барлық бөліктері де).
• مَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ — Аллаһтан басқаға арнап бауыздалған мал.
• اضْطُرَّ — аштықтан өлу қаупі сияқты қатты қажеттілікке тап болу.
• غَيْرَ بَاغٍ — қажеттіліксіз, әдейілеп шектен шықпаған, қалап алмаған.
• وَلَا عَادٍ — қажеттілік мөлшерінен асып кетпеген.

1. Аяттың тәпсірі:

Аллаһ Тағала осы аятта адамдарға жеуге тыйым салынған төрт нәрсені анық баяндайды: біріншісі — шариғат бойынша бауыздалмай, өзі өліп қалған малдың еті; екіншісі — ағызылған қан; үшіншісі — шошқаның еті, оның қай бөлігі болсын харам; төртіншісі — бауыздау кезінде Аллаһтың атынан басқа біреудің аты аталған, яғни Аллаһтан өзгеге арнап бауыздалған мал. Бұл тыйымдар адамның өз еркімен таңдау жасап, басқа таза әрі адал нәрселерді жеуге мүмкіндігі бар кездегі жағдайға қатысты.

Ал егер адам өлім қаупі төнгендей қатты қажеттілікке тап болып, осы аталған харам нәрселерден басқа ештеңе таппаса, ол кезде оларды жеуге рұқсат етіледі. Бірақ бұл рұқсат шектеулі: адам харамды өз қалауымен, ләззат алу үшін іздемеуі керек, әрі қажеттілік мөлшерінен асып кетпеуі тиіс — тек өлімнен аман қалуға жететіндей ғана жеуі керек. Осы шарттар орындалған жағдайда, Аллаһ оны кешіреді әрі оған рақым етеді, себебі Ол өте Кешірімді, ерекше Мейірімді.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Ислам діні адамның өмірін, денсаулығын және жанын қорғауға ерекше мән береді. Сондықтан өлім қаупі төнген кезде харам нәрсені жеуге рұқсат берілуі — діннің жеңілдігі мен адамға деген мейірімін көрсетеді.
• Аллаһтың «Кешірімді, Мейірімді» деген сипаттары аяттың соңында келуі — қиналған адамға үміт береді, оны күпірлікке немесе үмітсіздікке итермейді.
• Тыйым салынған нәрселердің нақты аталуы — діннің анықтығын, шатаспайтын жол екенін білдіреді. Бұл адамды Аллаһтың әмірлеріне сеніммен бағынуға шақырады.
• Қажеттілік кезіндегі жеңілдік — Исламның адам табиғатын түсінетін, оны ауыртпалыққа салмайтын дін екенін көрсетеді. Бұл адамды Исламға жақындатады, оның ішкі жан дүниесіне тыныштық сыйлайды.
• Әрбір рұқсат пен тыйымның артында Аллаһтың даналығы мен рақымы жатқанын түсіну — адамды шүкіршілікке, Аллаһқа деген сүйіспеншілікке бастайды.