Sure Nahl — Ayet 115

Kelime Anlamları:

• Meyte (الْمَيْتَةَ): Usulüne uygun şekilde kesilmeden ölmüş hayvan.
• Dem (الدَّمَ): Akıtılmış kan (mesfûh).
• Lahmü’l-hınzîr (لَحْمَ الْخِنزِيرِ): Domuzun eti; âlimler, domuzun tüm parçalarının haram olduğunu belirtmişlerdir.
• Mâ ühille li gayrillah (مَا أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ): Kesilirken üzerine Allah’tan başkasının adı anılan hayvan.
• İztırâr (اضْطُرَّ): Çaresiz kalma, ölüm tehlikesiyle karşı karşıya gelme.
• Bâğ (بَاغٍ): Zulmeden, harama isteyerek yönelen, günah işlemeyi kast eden.
• Âd (عَادٍ): Sınırı aşan, zaruret miktarını geçip aşırıya kaçan.

Tefsir:

Rahmeti sonsuz olan Allah, kullarına dünyada ve ahirette iyilik istemektedir. Bu sebeple, insanın hem beden sağlığını hem de manevi temizliğini korumak için belirli yiyecekleri haram kılmıştır. Bu âyette, haram kılınan şeyler dört maddede toplanmıştır:

1. Meyte (Kendiliğinden Ölen Hayvan): Boğazlanmadan, usulüne uygun kesilmeden ölen hayvanın eti haramdır. Çünkü bu tür hayvanların kanı vücudunda kalır ve sağlık açısından zararlıdır.
2. Dem (Kan): Akıtılmış kan haramdır. Kan, insan sağlığına zararlı maddeler taşır ve İslam, temizliği ve sağlığı esas alır.
3. Domuz Eti: Domuzun eti ve diğer parçaları haramdır. Bu, hem beden sağlığına zararlı olduğu hem de manevi kir olarak kabul edildiği için yasaklanmıştır.
4. Allah’tan Başkası Adına Kesilenler: Kesilirken üzerine Allah’ın adı yerine başka bir varlığın (put, şahıs vb.) adı anılan hayvanlar haramdır. Bu, şirk koşma anlamı taşıdığı için en büyük günahlardan biridir ve Müslümanın inancına zarar verir.

Ancak Yüce Allah, kullarına asla zorluk dilemez. Bu haram kılınan şeyler, normal şartlarda geçerlidir. Eğer bir kişi, açlıktan ölme tehlikesi gibi zorunlu bir durumla karşı karşıya kalırsa ve bu haram yiyeceklerden başka yiyecek bir şey bulamazsa, o zaman bu yasaklar kalkar. Fakat bu iznin iki şartı vardır:

• Bâğî Olmamak: Kişi, bu haramı yemeyi arzulamamalı, günah işleme niyeti taşımamalıdır.
• Âdî Olmamak: Kişi, sadece canını kurtaracak kadar yemeli, zaruret miktarını aşmamalıdır.

Bu şartlara uyan kişi, bu haram yiyeceklerden yediğinde günaha girmez. Çünkü Allah, kullarına karşı Ğafûr (çok bağışlayıcı) ve Rahîm (çok merhametli)dir. O, kullarının zor durumlarını bilir ve onlara kolaylık diler. Bu âyet, İslam’ın ne kadar kolaylık ve merhamet dini olduğunu gösterir. Allah, kullarını asla sıkıntıya sokmaz; onların iyiliğini ve sağlığını korumayı amaçlar. Bu yüzden Müslüman, Allah’ın emirlerine uymalı, haramlardan sakınmalı ve O’nun rahmetine sığınmalıdır.