سوره نحل — آيت 97

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• مَنْ عَمِلَ صَالِحًا: جنهن به ڪنهن به شخص نيڪ عمل ڪيو.
• مِّن ذَكَرٍ أَوْ أُنثَىٰ: مرد هجي يا عورت.
• وَهُوَ مُؤْمِنٌ: ۽ اهو الله ۽ سندس رسول تي ايمان وارو هجي.
• فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً: ته اسان ضرور ان کي دنيا ۾ پاڪ ۽ سٺي زندگي عطا ڪنداسين.
• وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُم: ۽ اسان ضرور انهن کي سندن اجر ڏينداسين.
• بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ: انهن جي عملن مان سڀ کان بهترين جي مطابق.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته جيڪو به ماڻهو، مرد هجي يا عورت، نيڪ ۽ صالح عمل ڪري ٿو ۽ اهو عمل ڪرڻ وقت الله ۽ سندس رسول تي ايمان به رکي ٿو، ته الله تعاليٰ ان کي دنيا ۾ هڪ سٺي ۽ پاڪ زندگي عطا فرمائيندو آهي. اها سٺي زندگي مال ۽ دولت جي گهڻائي ۾ نه آهي، پر دل جي سڪون، قناعت، الله جي قضا تي راضي رهڻ ۽ طاعتن جي توفيق ۾ آهي. ڪيترا ماڻهو مال ۾ گهٽ هوندي به دل جو سڪون ۽ اطمينان رکن ٿا، ۽ اها ئي حقيقي سٺي زندگي آهي. پوءِ آخرت ۾ الله تعاليٰ اهڙن ايمان وارن کي سندن نيڪ عملن جو بهترين بدلو عطا فرمائيندو، يعني انهن جي عملن جي جزا انهن جي عملن کان به وڌيڪ ۽ بهتر هوندي.

هن آيت ۾ هڪ اهم ڳالهه اها آهي ته نيڪ عمل جو قبول ٿيڻ ايمان سان مشروط آهي. رڳو سٺو ڪم ڪرڻ ڪافي ناهي، پر ان سان گڏ الله تي ۽ سندس رسول تي ايمان به ضروري آهي. ۽ اهو به ٻڌايو ويو آهي ته مرد ۽ عورت ٻنهي کي نيڪ عملن جو برابر موقعو ۽ برابر اجر ملندو آهي، الله جي بارگاهه ۾ ڪنهن جي مرد يا عورت هجڻ جي ڪا به فرق نه آهي.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• ايمان سان گڏ نيڪ عمل: رڳو نيڪ عمل ڪرڻ ڪافي ناهي، پر ايمان به ضروري آهي. ايمان ۽ نيڪ عمل گڏجي ئي انسان کي ڪاميابي ڏانهن وٺي وڃن ٿا.
• مرد ۽ عورت برابر: الله جي بارگاهه ۾ مرد ۽ عورت ۾ ڪو فرق ناهي. جيڪو به نيڪ عمل ڪندو، ان کي برابر اجر ملندو.
• سٺي زندگي جو وعدو: الله تعاليٰ ايمان وارن کي دنيا ۾ به سڪون ۽ اطمينان واري زندگي جو وعدو ڏنو آهي، ۽ آخرت ۾ به بهترين اجر جو وعدو ڏنو آهي.
• قناعت ۽ رضا: حقيقي سٺي زندگي مال جي گهڻائي ۾ نه، پر قناعت، الله جي قضا تي راضي رهڻ ۽ طاعتن جي توفيق ۾ آهي.
• اسلام جي ڪشش: هي آيت ڏيکاري ٿي ته اسلام ڪيترو نه انصاف وارو ۽ رحم وارو آهي، جو هر نيڪ عمل ڪندڙ کي، مرد هجي يا عورت، دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ انعام جو وعدو ڏئي ٿو. اهڙي انصاف واري ۽ انعام ڏيندڙ رب جي بندگي ڪرڻ ۾ ئي انسان جي حقيقي ڪاميابي آهي.