Аль-Исра сүрәсе — Аять 110

Сүзләрнең мәгънәләре:

• ادْعُوا — чакырыгыз, дога кылыгыз.
• الرَّحْمَٰن — Аллаһның исемнәреннән берсе, «Рәхмәтле» мәгънәсендә.
• أَيًّا مَّا تَدْعُوا — кайсы исем белән чакырсагыз да.
• لَا تَجْهَرْ — кычкырып укыма.
• تُخَافِتْ — бик тыныч кына, ишетелер-ишетелмәс итеп укыма.
• وَابْتَغِ — эзлә, таләп ит.
• سَبِيلًا — юл, урта юл.

Аять тәфсире:

Әйәтнең беренче өлешендә Аллаһы Тәгалә Пәйгамбәребезгә (с.г.в.) мөшрикләргә әйтергә кушый: «Аллаһ дип чакырыгыз, яки Рәхмән дип чакырыгыз — кайсы исем белән чакырсагыз да, ул — бер генә Аллаһ. Аның бөтен исемнәре матур һәм гүзәл, чөнки алар Аның иң югары сыйфатларын белдерә. „Аллаһ“ яки „Рәхмән“ — боларның икесе дә Аның исемнәре, һәм һәрберсе белән дә дога кылырга ярый». Бу сүзләр мөшрикләрнең гаҗәпләнүләренә җавап итеп иңгән, чөнки алар Пәйгамбәрнең (с.г.в.) кайвакыт «Йә Аллаһ», кайвакыт «Йә Рәхмән» дип дога кылганын ишетеп, моны аңлый алмаганнар.

Икенче өлештә Аллаһы Тәгалә Пәйгамбәргә (с.г.в.) намаз укыганда тавыш белән кычкырып укымаска кушый, чөнки моны ишетеп мөшрикләр аның сүзләрен мыскыл итә алалар. Шулай ук бик тыныч кына, ишетелер-ишетелмәс итеп тә укырга кирәкми, чөнки ул чагында артыннан ияргән мөэминнәр ишетә алмый кала. Киресенчә, уртача тавыш белән — ишетелерлек итеп, әмма кычкырып түгел, ә урта юлны сайларга кушыла. Бу күрсәтмә гомумән мөэминнәргә дә карый: дин эшләрендә дә, гыйбадәттә дә чиктән чыгудан сакланырга һәм уртачалыкны тотарга кирәк.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Аллаһы Тәгаләнең күп исемнәре бар, һәм аларның барысы да матур. Мөэмин үзенә уңайлы булган теләсә кайсы исем белән Аллаһка дога кыла ала, чөнки асылда ул бер генә Аллаһка мөрәҗәгать итә.
2. Исламда уртачалык — зур әхлакый сыйфат. Гыйбадәттә дә, көндәлек тормышта да чиктән чыгудан сакланырга кирәк.
3. Мөселман үз гамәлләрендә башкаларның хисләрен һәм хәлен исәпкә алырга тиеш — намаз укыганда да, башка эшләрдә дә.
4. Аллаһның исемнәре Аның сыйфатларын чагылдыра, шуңа күрә аларны өйрәнү һәм алар аша Аллаһны тану — мөэминнең иманын ныгыта.