Аль-Исра сүресі — Аят 110

1. Сөздердің мағынасы:

• ادْعُوا — шақырыңдар, дұға етіңдер, жалбарыныңдар.
• الرَّحْمَٰن — Ар-Рахман, яғни шексіз мейірімді деген мағынадағы Алланың есімі.
• أَيًّا مَّا تَدْعُوا — қайсысымен шақырсаңдар да (яғни қай есіммен дұға етсеңдер де).
• الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ — ең әдемі, ең көркем есімдер.
• تَجْهَرْ — дауысты көтеріп, ашық оқу.
• تُخَافِتْ — дауысты өте баяу, естілмейтіндей етіп оқу.
• سَبِيلًا — жол, орташа жол.

1. Аяттың тәпсірі:

Алла Тағала Пайғамбарымызға (оған Алланың игілігі мен сәлемі болсын) айтқызады: «Алла» деп те, «Ар-Рахман» деп те дұға етіңдер. Мушриктер «Сен бірде Алла деп, бірде Ар-Рахман деп шақырасың, бұл қалай?» деп таңырқаған еді. Алла оларға былай деп жауап беруді бұйырады: қай есіммен шақырсаңдар да, бәрібір бір ғана Жаратқанға жалбарынып отырсыңдар. Өйткені Алланың барлық есімдері көркем әрі кемел: «Алла», «Ар-Рахман» — осылардың барлығы Оған тән, әрі Ол осы есімдердің мағыналарын толық қамтиды. Сондықтан Оны осы есімдермен де, басқа да көркем есімдерімен де шақыра беріңдер.

Содан кейін Алла Пайғамбарға намаздағы қирағатқа қатысты әдепті үйретеді: намазыңда дауысыңды тым көтеріп оқыма, өйткені мұны естіген мушриктер Құранды мазақ етіп, Аллаға тіл тигізуі мүмкін. Сондай-ақ дауысыңды мүлдем басып, ешкім естімейтіндей етіп те оқыма, себебі сонда жаныңдағы сахабалар мен жамағат Құранды ести алмай қалады. Осы екеуінің — тым қатты айту мен мүлдем басу — арасында орташа жолды ұстан: жамағат еститіндей, бірақ мушриктерге сылтау болмайтындай етіп оқы.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Алланың есімдерінің барлығы көркем әрі кемел; қайсысымен дұға етсең де, Жаратқанға жалбарынып отырсың. Бұл — діннің қарапайымдылығы мен кеңдігін көрсетеді.
• Дұғада Алланы көркем есімдерімен шақыру — қабыл болуына себеп болатын игі амал.
• Ислам — орташа, тепе-теңдік діні. Шектен шығу да, немқұрайлылық та дұрыс емес; әр істе орташа жол үздік.
• Намазда Құранды жамағат еститіндей етіп, бірақ айналадағыларға кедергі болмайтындай оқу — Пайғамбарлық әдеп.
• Адамдардың жағдайын ескеріп, даналықпен сөйлеу — шариғаттың мақсаттарының бірі. Бұл — мұсылманның басқаларға деген мейірімділігі мен парасаттылығын көрсетеді.
• Құранның әрбір үкімі адам баласының игілігі үшін қойылған; оны оқып, бойымызға сіңіру — бақытқа жетудің жолы.