Isro surasi — Oyat 54

Kalimalarning ma'nolari:

• Vakil: kishini biror ishga vakil qiluvchi, uning ustidan nazorat qiluvchi, ishlarini boshqaruvchi va uning o'rniga qaror qabul qiluvchi.

Tafsir:

Ey insonlar! Robbingiz sizlarni juda yaxshi biluvchidir. Uning ilmidan sizlarning hech bir holatingiz, ichki niyatlaringiz va amallaringiz yashirin emas. Agar U xohlasa, sizlarga rahm qiladi — ya'ni sizlarni iymonga muvaffaq qiladi, to'g'ri yo'lga hidoyat etadi va gunohlaringizni kechiradi. Yoki agar U xohlasa, sizlarni azoblaydi — ya'ni sizlarni shirk va kufr ustida vafot ettirib, keyin sizlarni O'zining azobiga duchor qiladi. Bu Uning hikmati va adolatidir.

Ey Muhammad alayhissalom! Biz sizni ularning ustidan vakil qilib yubormadik. Sizning vazifangiz ularni majburlab iymonga keltirish, ularning amallarini hisob-kitob qilish yoki ularni jazolash emas. Siz faqat Alloh tomonidan buyurilgan narsani — Qur'on va hidoyatni yetkazuvchisiz. Iymon va kufr, hidoyat va zalolat — bularning barchasi Allohning irodasi va hukmi bilan bo'ladi. Sizning mas'uliyatingiz faqat yetkazishdir.

Foydalar:

1. Ushbu oyat musulmonlarga katta tasalli beradi: Payg'ambar alayhissalomning vazifasi ham faqat yetkazish bo'lgan ekan, demak bizning vazifamiz ham shu — yaxshilikni buyurish va yomonlikdan qaytarish, natija esa Allohning qo'lida. Bu da'vat qiluvchilarni tushkunlikka tushishdan saqlaydi.
2. Alloh taoloning bandalariga bo'lgan rahmati ulkan ekanini anglaymiz — U zot bandalarining holatini biladi va ularga rahm qilishni xohlasa, iymon va hidoyat ato etadi. Bu mo'minlarni Allohning rahmatidan umidvor qiladi.
3. Allohning ilmi hamma narsani qamrab olganini bilish, bandani gunohlardan saqlaydi va uni har bir ishida Allohning nazoratini his qilishga undaydi.
4. Islomda majburlash yo'qligi, iymon ixtiyoriy ekani va har kim o'z amali uchun mas'ul ekani oydinlashadi. Bu dinning go'zalligi va inson aqliga berilgan hurmatni ko'rsatadi.