سوره کهف — آیه 73

معانی کلمات:

• لا تُؤَاخِذْنِي: مرا مؤاخذه نکن، مرا بازخواست نکن.
• نَسِیتُ: فراموش کردم.
• تُرْهِقْنِي: بر من سخت بگیر، مرا به مشقت بینداز.
• عُسْرًا: سختی و دشواری.

تفسیر آیه:

حضرت موسی علیه السلام پس از آنکه در ماجرای سوراخ کردن کشتی، عهد و پیمانی را که با حضرت خضر بسته بود از روی فراموشی زیر پا گذاشت، بیدرنگ پشیمان شد و با فروتنی و ادب به او چنین گفت: مرا به خاطر این فراموشی مؤاخذه نکن و بازخواست مکن؛ زیرا من عمداً پیمانشکنی نکردم و این لغزش از روی نسیان بود. و نیز در این راهی که در پیش داریم و میخواهم از تو بیاموزم، بر من سخت نگیر و مرا به تکلیفی طاقتفرسا و مشقتی سنگین مبتلا نکن؛ بلکه با من با مدارا و نرمی رفتار کن و در آموزشهایت آسانگیری کن تا بتوانم از دانش تو بهرهمند شوم.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان مؤمن وقتی خطایی از او سر میزند، باید سریعاً عذرخواهی کند و پشیمانی خود را ابراز نماید، نه اینکه بر خطای خود اصرار ورزد.
• در روابط اجتماعی و بهویژه در شاگردی و استادی، نرمخویی و مدارا از اصول مهم اخلاقی است و سختگیری بیش از حد، مانع رشد و یادگیری میشود.
• فراموشی از ویژگیهای ذاتی انسان است و خداوند آن را مایه آسانگیری قرار داده است؛ بنابراین در برخورد با خطای ناشی از فراموشی دیگران، باید گذشت و اغماض پیشه کرد.
• ادب گفتاری حضرت موسی علیه السلام در برابر معلم خود، الگویی زیبا برای طالبان علم است که با تواضع و فروتنی از استاد خود درخواست آسانگیری کنند.