سوره کہف — آيت 73

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• لَا تُؤَاخِذْنِي: مون کي نه پڪڙ، مون کان بازپرس نه ڪر.
• بِمَا نَسِيتُ: ان سببن ڪري جيڪو مون وساري ڇڏيو.
• وَلَا تُرْهِقْنِي: ۽ مون تي نه ڳري بار وجهه، مون کي تنگ نه ڪر.
• مِنْ أَمْرِي عُسْرًا: منهنجي ڪم ۾ ڪا به تڪليف ۽ سختي نه وجهه.

2) تفسير:

حضرت موسيٰ عليه السلام پنهنجي استاد ۽ ساٿي خضر عليه السلام کي نرميءَ سان عرض ڪيو ته جيڪڏهن مون کان ڪا ڳالهه وسري وئي ۽ مان تنهنجي هدايت جي خلاف ڪجهه ڪري ويس ته ان تي مون کي نه پڪڙ ۽ نه مون کان سختيءَ سان بازپرس ڪر. اهو به چيائون ته منهنجي معاملي ۾ مون تي تنگي ۽ سختي نه وجهه، پر مون سان نرمي ۽ آسانيءَ جو برتاءُ ڪر، ته جيئن مان تنهنجي صحبت ۾ علم حاصل ڪري سگهان ۽ تو سان گڏ هلڻ ۾ مون کي ڪا مشڪل پيش نه اچي.

هيءَ آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته استاد ۽ شاگرد جي وچ ۾ نرمي، عاجزي ۽ رواداري هجڻ گهرجي. شاگرد کي گهرجي ته پنهنجي ڀُل چُڪ تي معافي گهري ۽ استاد کي گهرجي ته شاگرد جي نادانيءَ تي سختي نه ڪري، پر ان کي آسانيءَ سان سمجهائي ۽ سکائي.

3) فائدا ۽ سبق:

• عاجزي ۽ نرميءَ جو سبق: حضرت موسيٰ عليه السلام جهڙو عظيم نبي به پنهنجي استاد کي نرميءَ سان مخاطب ٿيو ۽ معافي گهري، ته پوءِ اسان کي به پنهنجي استادن ۽ وڏن سان عاجزيءَ ۽ ادب سان ڳالهائڻ گهرجي.
• معافي گهرڻ ۾ ڪا به شرم نه آهي: انسان کان ڀُل ٿي وڃي ته ان کي تسليم ڪرڻ ۽ معافي گهرڻ هڪ نيڪي ۽ بزرگيءَ جي نشاني آهي.
• آسانيءَ ۽ رحم جو دين: اسلام هڪ آسانيءَ وارو دين آهي، جيڪو پيروڪارن کي سختي ۽ تڪليف کان بچڻ ۽ هڪ ٻئي سان نرميءَ ۽ رحم سان پيش اچڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.
• علم جي طلب ۾ صبر ۽ رواداري: علم حاصل ڪرڻ لاءِ صبر، رواداري ۽ نرميءَ جي ضرورت آهي، ۽ استاد کي به شاگرد جي ڀُلن کي برداشت ڪرڻ گهرجي.
• الله جي نبي جي سيرت ۾ اسان لاءِ هدايت: قرآن ۾ بيان ٿيل نبي ڪريم جي صحابن ۽ انبياءِ ڪرام جي واقعن ۾ اسان لاءِ زندگيءَ جا قيمتي سبق ۽ هدايتون موجود آهن، جيڪي اسان کي بهتر انسان بڻجڻ ۾ مدد ڏين ٿيون.