سوره کہف — آيت 77

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• فَانطَلَقَا: پوءِ ٻئي هلڻ لڳا.
• اسْتَطْعَمَا: ٻنهي کاڌو گهريو (يعني مهمان نوازيءَ جي درخواست ڪيائون).
• فَأَبَوْا: پوءِ انڪار ڪيائون.
• يُضَيِّفُوهُمَا: ٻنهي کي مهمان ڪري کاڌو کارائين.
• جِدَارًا: هڪ ديوار.
• يُرِيدُ أَن يَنقَضَّ: ڪرڻ ۽ ڊهڻ جي ويجهو هئي.
• فَأَقَامَهُ: پوءِ ان کي سڌو ۽ بيهاري ڇڏيائين.
• أَجْرًا: اجرت، معاوضو.

2) آيت جي تفسير:

پوءِ موسيٰ ۽ خضر عليهما السلام اڳتي هلڻ لڳا، تان جو هڪ ڳوٺ وارن وٽ پهتا. اتي ٻنهي ڳوٺ وارن کان کاڌو گهريو، يعني مهمان طور ماني طلب ڪيائون، پر ڳوٺ وارن ٻنهي کي مهمان ڪرڻ کان انڪار ڪري ڇڏيو ۽ کين ڪجهه به کارايو نه. پوءِ ٻنهي ان ڳوٺ ۾ هڪ ديوار ڏٺي، جا ڪرڻ ۽ ڊهڻ جي ويجهو هئي، ته خضر عليه السلام ان کي سڌو ڪري بيهاري ڇڏيو، جيئن اها قائم ۽ مضبوط ٿي وئي. اهو ڏسي موسيٰ عليه السلام چيو ته جيڪڏهن تون چاهين ها ته هن ڪم تي اجرت وٺي وٺين ها، ڇو ته اسان کي ان جي ضرورت هئي، خاص ڪري انهن ماڻهن جي مهمان نوازي نه ڪرڻ کان پوءِ، ته ان اجرت سان اسان پنهنجي بک جو علاج ڪريون ها.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• صبر ۽ برداشت جي ترغيب: موسيٰ ۽ خضر عليهما السلام کي ڳوٺ وارن مهمان نه ڪيو، پر ان جي باوجود خضر عليه السلام نيڪيءَ جو ڪم جاري رکيو. ان مان سبق آهي ته ماڻهن جي بدسلوڪيءَ جي باوجود نيڪي ڪرڻ نه ڇڏڻ گهرجي.
• نيڪيءَ جو بدلو دنيا ۾ نه گهرڻ: خضر عليه السلام ديوار جي مرمت تي اجرت نه ورتي، جيتوڻيڪ ضرورت هئي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته نيڪي خاص الله جي رضا لاءِ ڪجي، نه دنياوي مفاد لاءِ.
• الله جي مدد ۽ حڪمت تي ڀروسو: خضر عليه السلام جو اهو عمل الله جي حڪم ۽ حڪمت سان هو، جنهن ۾ هڪ وڏو راز لڪل هو، جو اڳتي ظاهر ٿيڻو هو. ان مان سکيا ملي ٿي ته الله جي فيصلن ۾ دير سان ئي سهي، ڪا نه ڪا مصلحت ضرور هوندي آهي.
• مهمان نوازيءَ جي اهميت: ڳوٺ وارن مهمان نوازي نه ڪئي، جنهن کي قرآن ڪريم ننديو آهي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته اسلام ۾ مهمان نوازي ۽ ضرورتمندن جي مدد ڪرڻ وڏي نيڪي ۽ شرافت جي علامت آهي.
• قرآن جي حڪمت ۽ علم: هي آيت اسان کي ٻڌائي ٿي ته قرآن ڪريم ۾ اهڙا واقعا بيان ٿيل آهن، جي اسان جي زندگيءَ لاءِ وڏا سبق ۽ هدايتون رکن ٿا. ان ڪري اسان کي گهرجي ته قرآن کي غور سان پڙهون ۽ ان تي عمل ڪريون، ته جيئن دنيا ۽ آخرت ۾ ڪامياب ٿيون.