Аль-Бакара сүрөсү — Аят 109

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• وَدَّ — каалады, тилек кылды, көксөдү.
• أَهْلِ الْكِتَابِ — Китеп ээлери (яхудилер жана христиандар).
• يَرُدُّونَكُم — силерди кайтарышмак, башкача айтканда, ыймандан кийин кайра каапырлыкка кайтарышмак.
• حَسَدًا — көрө албастык, ичи тардык.
• مِّنْ عِندِ أَنفُسِهِم — өздөрүнүн ички дүйнөсүнөн, өздөрүнүн жеке каалоосунан.
• فَاعْفُوا — кечиргиле, күнөөлөрүн өчүргүлө.
• وَاصْفَحُوا — жөн коюп, бет буруп кеткиле, көңүл бурбай, кечиримдүү болгула.
• حَتَّىٰ يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ — Аллах Өз буйругун (өкүмүн) алып келгенге чейин.
• قَدِيرٌ — кудуреттүү, ар кандай нерсеге күчү жетүүчү.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта ыймандууларга Китеп ээлеринин (яхудилер менен христиандардын) арасында көптөгөн адамдардын жаман ниетин ачыктап берүүдө. Алар мусулмандардын ыйманга келгенин көрүп, аларды кайрадан каапырлыкка, бутпарастыкка кайтарууну абдан каалашат. Бул каалоо алардын жүрөгүндөгү көрө албастыктан, ичи тардыктан улам келип чыккан. Ал эми аларга акыйкат ачык-айкын болгон — Мухаммад пайгамбардын (с.а.в.) алып келген дини чындык экенин алар өздөрүнүн китептеринде көрүшкөн. Ошентсе да алар акыйкатты жашырып, мусулмандарга каршы душмандык кылышкан.

Ошондо Аллах ыймандууларга насаат кылып: «Алардын жасаган жамандыктарын, адилетсиздиктерин кечиргиле, көңүл бурбагыла, аларга каршы катаал мамиле кылбагыла. Аллах Өз буйругун, өкүмүн алып келгенге чейин сабыр кылгыла» — деп буйруду. Бул буйрук Аллахтын өкүмү келгенге чейинки убакытты камтыйт. Кийинчерээк Аллахтын өкүмү келип, аларга каршы согушууга жана жеңишке жетүүгө уруксат берилди. Аллах ар бир нерсеге кудуреттүү, Ага эч нерсе күч келтире албайт. Ал каалаган убакта аларды жазалай алат, же кечирип, тобо кылууга мүмкүнчүлүк берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Кечиримдүүлүк — ыймандын кооздугу: Аллах ыймандууларга душмандарынын жамандыктарына каршы кечиримдүүлүк жана кең пейилдик көрсөтүүнү буйруйт. Бул — мусулмандын күчтүүлүгүнүн жана адеп-ахлагынын белгиси.
• Сабыр кылуу — жеңиштин ачкычы: Аллахтын өкүмү келгенге чейин сабыр кылуу, Аллахка таянуу — ыймандуулардын эң мыкты сапаты. Сабыр кылгандар акыры жеңишке жетет.
• Көрө албастык — жамандыктын булагы: Аятта көрө албастык (хасад) душмандыктын негизги себеби экени ачык көрсөтүлгөн. Мусулман көрө албастыктан алыс болушу керек.
• Акыйкат ачык болсо да, ага каршы чыгуучулар бар: Китеп ээлеринин кээ бирлери акыйкатты билишкен, бирок көрө албастык жана текебердик үчүн ага моюн сунушкан эмес. Бул — акыйкатты билүү жетишсиз экенин, ага ыйман келтирүү жана моюн сунуу зарыл экенин көрсөтөт.
• Аллахтын кудурети чексиз: Аллах ар бир нерсеге кудуреттүү. Ал каалаган убакта адилет өкүмүн чыгарат. Ошондуктан ыймандуулар Аллахка таянып, Анын өкүмүн күтүшү керек.
• Ислам — кечирим жана жакшылык дини: Бул аят мусулмандарды жакшылыкка, кечиримдүүлүккө, сабырдуулукка чакырат. Ислам душмандыкты эмес, жакшылык менен жооп берүүнү үйрөтөт.