સૂરા અલ-બકરા — આયત 142

૧) શબ્દોના અર્થ:

• السُّفَهَاءُ: મૂર્ખ લોકો, ઓછી અકલવાળા, જ્ઞાનથી ખાલી લોકો.
• وَلَّاهُمْ: તેમને ફેરવ્યા, દિશા બદલી.
• قِبْلَتِهِمُ: તેમની કિબલા, એટલે કે નમાઝની દિશા.
• الْمَشْرِقُ: પૂર્વ, સૂર્ય ઉગવાની દિશા.
• الْمَغْرِبُ: પશ્ચિમ, સૂર્ય અસ્ત થવાની દિશા.
• صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ: સીધો રસ્તો, જેમાં કોઈ વાંકું-ચૂકું નથી.

૨) આયતની તફસીર:

આ આયતમાં અલ્લાહ તઆલા પોતાના નબી (સલ્લલ્લાહુ અલૈહિ વસલ્લમ) ને જણાવે છે કે હવે મૂર્ખ અને ઓછી અકલવાળા લોકો — જેવા કે યહૂદીઓ અને મુનાફિકો — આ વાત પર વાંધો ઉઠાવશે અને મશ્કરી કરતા કહેશે: "આ મુસલમાનોને તેમની પહેલાની કિબલા (બૈતુલ-મકદિસ) થી કોણે ફેરવી દીધા?"

તો હે નબી! તમે તેમને જવાબ આપો: પૂર્વ અને પશ્ચિમ બંને — અને આખી કાયનાત — અલ્લાહ જ છે. કોઈ પણ દિશા અલ્લાહના સામ્રાજ્યની બહાર નથી. તે જેને ચાહે તેને સીધા રસ્તા તરફ હિદાયત આપે છે.

અલ્લાહ તઆલા પોતાના બંદાઓને ક્યારેક એક દિશા તરફ ફેરવે છે અને ક્યારેક બીજી દિશા તરફ — આ બધું તેની હિકમત અને મરજી પ્રમાણે છે. તેના આદેશોમાં કોઈને વાંધો ઉઠાવવાનો હક નથી. જ્યાં તે આપણને ફેરવે, આપણે તે દિશા તરફ જ મુખ કરવાનું છે.

આ આયત એ સ્પષ્ટ કરે છે કે કિબલા બદલવી એ અલ્લાહનો હુકમ હતો, અને તેની પાછળ ઊંડી હિકમત હતી — જેમાં મુસલમાનોની આજ્ઞાપાલન અને નબી (સ.અ.વ.) પ્રત્યેની વફાદારીની કસોટી હતી. અલ્લાહ જેને ચાહે તેને સત્ય માર્ગ બતાવે છે, અને તે જ યોગ્ય માર્ગદર્શનનો માલિક છે.

૩) આ આયતમાંથી શીખવા મળતા ફાયદા:

• અલ્લાહની હુકૂમત સર્વવ્યાપી છે: પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર, દક્ષિણ — દરેક દિશા અલ્લાહની મલકીયતમાં છે. તે જે આદેશ આપે, તે આપણા માટે શ્રેષ્ઠ છે.
• આજ્ઞાપાલનમાં જ સાચી સફળતા છે: જ્યારે અલ્લાહ કોઈ હુકમ આપે, ત્યારે તેના પર અમલ કરવો એ જ સાચી સમજદારી છે. વાંધો ઉઠાવનારા જ મૂર્ખ હોય છે.
• અલ્લાહ જ યોગ્ય માર્ગદર્શન આપનાર છે: તે જેને ચાહે તેને સીધો રસ્તો બતાવે છે. આપણે દિલથી તેની હિદાયત માંગવી જોઈએ.
• ઇસ્લામમાં લચીલાપન અને સરળતા છે: કિબલા બદલવી એ દર્શાવે છે કે દીનમાં અલ્લાહની હિકમત પ્રમાણે ફેરફાર થઈ શકે છે, અને આપણે તેને ખુશીથી સ્વીકારવો જોઈએ.
• મુસલમાનોએ એકતા જાળવવી જોઈએ: કિબલા એક થઈ — કાબા તરફ — જેથી આખ