સૂરા અલ-બકરા — આયત 239

શબ્દોની સમજૂતી:

• فَرِجَالًا: પગપાળા ચાલતા, "રાજિલ" (પગપાળો) નું બહુવચન.
• رُكْبَانًا: સવારી પર બેઠેલા, "રાકિબ" (સવાર) નું બહુવચન.
• أَمِنتُمْ: તમે સુરક્ષિત થઈ ગયા, ડર દૂર થઈ ગયો.

આયતની તફસીર:

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં ડરની હાલતમાં નમાઝ અદા કરવાનો હુકમ બતાવે છે. જો તમને દુશ્મન કે બીજા કોઈ ખતરાનો ડર હોય, અને તમે નમાઝ પૂરી રીતે અદા કરી શકતા ન હોવ — તો પગપાળા ચાલતા હોવ કે સવારી પર બેઠા હોવ, જે હાલતમાં પણ સંભવ હોય તે હાલતમાં નમાઝ પઢી લો. ઈશારાથી પણ નમાઝ અદા કરી શકાય, અને કિબલાની દિશા તરફ મુખ ન હોય તો પણ ચાલશે. પરંતુ જ્યારે ડર દૂર થઈ જાય અને સુરક્ષા પ્રાપ્ત થાય, ત્યારે અલ્લાહને પૂરી રીતે યાદ કરો — એટલે કે નમાઝને તેની અસલી હાલતમાં, પૂરા અરકાન અને શરતો સાથે અદા કરો. અને અલ્લાહનો શુક્ર અદા કરો કે તેણે તમને એવી બાબતો શીખવી જે તમે પહેલાં જાણતા ન હતા — ઈબાદતના નિયમો, અહકામ અને હિદાયતનો નૂર, જે તમને પહેલાં કોઈ જ્ઞાન ન હતું.

આ આયતમાંથી મળતા ફાયદા:

1. ઈસ્લામની સરળતા: ઈસ્લામ દરેક હાલતમાં ઈબાદતનો રસ્તો બતાવે છે — ડરમાં પણ નમાઝ છૂટતી નથી, પણ સરળ રીતે અદા થાય છે. આ દર્શાવે છે કે ઈસ્લામમાં કઠિનતા નથી, સુવિધા છે.
2. અલ્લાહની યાદ કાયમ રાખવી: દરેક હાલતમાં — ડરમાં કે અમનમાં — અલ્લાહને યાદ કરવો એ મોમિનની ઓળખ છે. મુશ્કેલીમાં પણ ઈબાદત છોડવી નહીં.
3. જ્ઞાન અને હિદાયત અલ્લાહ તરફથી છે: અલ્લાહે આપણને એ શીખવ્યું જે આપણે જાણતા ન હતા — નમાઝ, રોઝો, હજ અને બીજા અહકામ. આ તેની મોટી કૃપા છે, જેનો શુક્ર અદા કરવો જોઈએ.
4. શુક્રની તાકીદ: જ્યારે ડર દૂર થાય અને સુરક્ષા મળે, ત્યારે અલ્લાહનો શુક્ર કરવો અને નમાઝ પૂરી રીતે અદા કરવી — આ આભારની અભિવ્યક્તિ છે.
5. ઈસ્લામની સંપૂર્ણતા: આ આયત બતાવે છે કે અલ્લાહે દરેક પરિસ્થિતિ માટે માર્ગદર્શન આપ્યું છે — યુદ્ધમાં, શાંતિમાં, મુસાફરીમાં, ઘરમાં. આ ધર્મ સંપૂર્ણ અને વ્યવહારુ છે.