સૂરા અલ-બકરા — આયત 262

1. કેટલાક શબ્દોના અર્થ:

• يُنفِقُونَ: ખર્ચ કરે છે, દાન આપે છે.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: અલ્લાહના માર્ગમાં, એટલે કે તેની રઝા અને આજ્ઞાપાલન માટે.
• مَنًّا: ઉપકાર જણાવવો, એટલે કે આપ્યા પછી "મેં તમને આપ્યું છે" એમ કહીને તાના મારવો.
• أَذًى: તકલીફ આપવી, ઠેસ પહોંચાડવી — શબ્દોથી કે વર્તનથી.
• أَجْرُهُمْ: તેમનું બદલો, તેમનું ઈનામ.
• عِندَ رَبِّهِمْ: તેમના પાલનહાર પાસે.

1. આયતનો તફસીર:

જે લોકો પોતાની માલમિલકત અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરે છે — એટલે કે જિહાદમાં, દાનમાં, ગરીબોની મદદમાં અને દરેક પ્રકારના ભલાઈના કામોમાં — અને પછી જે ખર્ચ કર્યું તેની પાછળ કોઈ ઉપકારનું જણાવવું કે કોઈ તકલીફ પહોંચાડવી નથી મૂકતા, એટલે કે જેને આપ્યું તેને "મેં તમને આપ્યું" એમ કહીને શરમાવતા નથી કે શબ્દોથી કે વર્તનથી દુઃખ પહોંચાડતા નથી, તો તેમના માટે તેમના પાલનહાર પાસે તેમનું ઈનામ સુરક્ષિત છે. તેમને આગળના જીવનમાં કોઈ ડર નથી અને જે વીતી ગયું તેનો કોઈ શોક પણ નથી. કારણ કે તેમની પાસે જે આનંદ અને શાંતિ છે તે ખૂબ જ મોટી છે. આમ, તેમને નિર્ભયતા અને આનંદ — બંને એકસાથે મળે છે.

1. આ આયતમાંથી શીખવા જેવી બાબતો:

• દાન અને ખર્ચ ફક્ત અલ્લાહની ખુશી માટે કરવું જોઈએ, લોકોને દેખાડવા માટે નહીં.
• આપ્યા પછી ઉપકાર જણાવવો કે તકલીફ આપવી એ દાનનું ફળ નષ્ટ કરી નાખે છે, તેથી આપણે આવું ક્યારેય ન કરવું જોઈએ.
• જે વ્યક્તિ નિષ્કપટ ભાવે દાન કરે છે, તેને અલ્લાહ તરફથી મોટું ઈનામ મળે છે — એ ઈનામ એટલું કીમતી છે કે તેની સામે દુનિયાની દરેક ચીજ તુચ્છ છે.
• સાચા દાનનું પરિણામ એ છે કે દિલમાં ડર અને ગમ નથી રહેતા; વ્યક્તિ આખેરતના ભયથી આઝાદ થઈ જાય છે અને દુનિયાના નુકસાનનો શોક પણ નથી કરતો.
• આ આયત આપણને ઉદારતા, ઇખ્લાસ (નિષ્કપટતા) અને સારા વર્તન તરફ પ્રોત્સાહિત કરે છે, જેથી આપણે દાન કરવાનું છોડી ન દઈએ અને જે આપીએ તેને પૂરી શરમ અને પ્રેમથી આપીએ.