સૂરા અલ-બકરા — આયત 261

1. શબ્દોના અર્થ:

• مَّثَلُ: દ્રષ્ટાંત, ઉપમા.
• يُنفِقُونَ: ખર્ચ કરે છે, દાન આપે છે.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ: અલ્લાહના માર્ગમાં (એટલે કે જિહાદ, દાન, ભલાઈના તમામ કાર્યોમાં).
• حَبَّةٍ: એક દાણો, બીજ.
• أَنبَتَتْ: તે ઉગાડ્યું, તે ઉપજાવ્યું.
• سَنَابِلَ: સીસમના ડૂંડા (એકવચન: سُنبُلَة).
• يُضَاعِفُ: બમણું કરે છે, ગુણાકાર કરે છે.
• وَاسِعٌ: વિશાળ, વિપુલ, જેની કૃપા અને આપવાની શક્તિ અપાર છે.
• عَلِيمٌ: સર્વજ્ઞ, બધું જાણનાર.

1. આયતનો તફસીર (અર્થ અને વ્યાખ્યા):

અલ્લાહ તઆલા આ આયતમાં તે મોમિનોના દાનની ઉપમા આપે છે, જેઓ પોતાની સંપત્તિ અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરે છે. તેમની ખર્ચ કરેલી સંપત્તિની ઉપમા એક એવા દાણા જેવી છે, જેને સારી અને ફળદ્રુપ જમીનમાં વાવવામાં આવે, તો તેમાંથી સાત ડૂંડા ઉગે છે, અને દરેક ડૂંડામાં સો દાણા હોય છે. આમ, એક દાણો સાતસો દાણામાં ફેરવાઈ જાય છે. આ રીતે અલ્લાહ તેના બંદાઓમાંથી જેને ઈચ્છે છે તેના માટે સવાબને ઘણો ગુણાકાર કરી દે છે. અલ્લાહની કૃપા અને આપવાની શક્તિ અપાર છે, તે જાણે છે કે કોણ આ ગુણાકારને લાયક છે અને કોના દિલમાં સાચી નિયત અને ઈખ્લાસ છે. તે પોતાના બંદાઓની નિયતો અને દિલોની હાલતથી સંપૂર્ણ વાકેફ છે.

1. આયતમાંથી શીખવા મળતી બોધપાઠ અને ફાયદા:

• અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરવું એ એક એવું કાર્ય છે, જેનો સવાબ અલ્લાહ ઘણો ગુણાકાર કરીને આપે છે. એક દાણાના સાતસો દાણા થવાની ઉપમા આપીને અલ્લાહે દર્શાવ્યું કે તેની કૃપા અને ઇનામ કેટલું વિશાળ છે.
• આ આયત આપણને ઉત્સાહ આપે છે કે આપણે પણ પોતાની સંપત્તિમાંથી અલ્લાહના માર્ગમાં ખર્ચ કરીએ, ભલે થોડું જ હોય, કારણ કે અલ્લાહ તેને ઘણો ગુણાકાર કરીને વધારી દે છે.
• અલ્લાહ ફક્ત તેના માટે જ સવાબને ગુણાકાર કરે છે, જેની નિયત સાચી હોય અને જે ઈખ્લાસથી દાન કરે. તેથી આપણે દાન કરતી વખતે દિલમાં સાચી નિયત રાખવી જોઈએ.
• અલ્લાહની કૃપા અને આપવાની શક્તિ અપાર છે, તે કદી ખતમ થતી નથી. તે જાણે છે કે કોણ તેની કૃપાને લાયક છે. આ આપણને અલ્લાહ પર ભરોસો રાખવા અને તેની કૃપાની આશા રાખવા પ્રેરે છે.
• આ આયત આપણને શીખવે છે કે દાન અને ખર્ચ કરવાથી સંપત્તિ ઘટતી નથી, પરંતુ અલ્લાહ તેને બરકત આપે છે અને સવાબમાં ઘણો વધારો કરે છે. આ ઈસ્લામની એક સુંદર શિક્ષા છે, જે આપણને ઉદાર બનવા અને બીજાઓની મદદ કરવા પ્રેરે છે.