Аль-Бакара сүрөсү — Аят 273

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• لِلْفُقَرَاءِ — жакырлар, муктаж адамдар үчүн.
• أُحْصِرُوا — камалып калышкан, тосулуп калышкан; башка иш кылууга мүмкүнчүлүгү жок болуп калгандар.
• فِي سَبِيلِ اللَّهِ — Аллахтын жолунда, б.а. Аллах ыраазылыгы үчүн кылынган иштерде.
• ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ — жер кезип сапар тартуу, б.а. соода же иш үчүн жол жүрүү.
• يَحْسَبُهُمُ — аларды ойлойт, деп эсептейт.
• الْجَاهِلُ — алардын абалын билбеген адам.
• التَّعَفُّفِ — тазалык, ар-намыс, сурануудан өзүн кармоо.
• بِسِيمَاهُمْ — алардын белгилери, сырткы көрүнүштөрү аркылуу.
• إِلْحَافًا — кайра-кайра сурап, көптөп, кыстап суроо.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала садака-садагаларыңарды кимдерге берүү керектигин тактап көрсөтүп жатат. Садакаңар Аллахтын жолунда өздөрүн арнаган, ошонун айынан жумуш кылып, жер кезип, киреше табууга мүмкүнчүлүгү жок калган жакырларга берилет. Алар ушунчалык ар-намыстуу, ушунчалык таза адамдар болгондуктан, алардын чыныгы абалын билбеген адам аларды бай деп ойлоп калат. Себеби алар эч кимге кол жайып суранбайт, өздөрүнүн муктаждыгын сыртка чыгарбайт. Бирок сен аларды сырткы белгилеринен — кийиминен, жүзүнөн, абалынан — тааный аласың. Алар башка жакырлардай эле элден кыстап, кайра-кайра суранып жүрбөйт. Эгерде абдан кысылып калып суранууга аргасыз болушса да, адамдарды кыйнап, көптөп суранбайт. Оо, ыймандуу адамдар, билиңерки, силер кандай гана жакшылык — мал-мүлк, акча, тамак-аш — сарптабагыла, Аллах анын баарын билет. Эч бир жакшылыгыңар Аллахтан жашыруун калбайт. Ал силерге эң жакшы, эң толук сыйлыкты берет.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ар-намыс жана тазалык — ыймандын кооздугу: Бул аятта жакыр болсо да суранбай, өзүнүн муктаждыгын жашырып, ар-намысын сактаган адамдар макталып жатат. Бул исламдын адамды кадыр-барктуу, таза жана сабырдуу болууга үндөгөнүн көрсөтөт.
• Жакшылык кылуу — Аллахтын жолунда: Садака берүү — бул жөн гана жакырга жардам эмес, бул Аллахтын ыраазылыгын издөө. Аллахтын жолунда өзүн арнаган адамдарга жардам берүү — чоң сооп.
• Аллах баарын билет: Сен берген ар бир жакшылык, жасаган ар бир жакшы ишиң Аллахтын илиминде. Эч нерсе жоголбойт. Бул ыймандуу адамга чоң үмүт жана кубаныч берет.
• Ислам — боорукердик жана адилеттик дини: Бул аят исламдын коомдогу муктаждарды, алсыздарды коргоого, алардын абалын түшүнүүгө чакырганын көрсөтөт. Ислам — жөн гана ибадат эмес, адамдарга жакшылык кылуу, боорукердик кылуу дини.
• Байлык — сыноо, жакырлык — сыноо: Аллах кимдир бирөөгө байлык берсе, ал сыноо; кимдир бирөөгө жакырлык берсе, ал да сыноо. Эң негизгиси — ар бир абалда Аллахка ыймандуу болуп, сабыр кылуу жана жакшылык кылуу.
• Садака — жүрөктү тазалоо: Садака берүү адамдын жүрөгүн тазалайт, ач көздүктөн, дүйнө кумарлыгынан арылтат. Бул адамды Аллахка жакындатат.

Ошондуктан, бул аят бизди жакшылык кылууга, муктаждардын абалын түшүнүүгө, ар-намыстуу болууга жана Аллахтын ыраазылыгын издөөгө чакырат. Ислам — бул жөн гана айтылган сөз эмес, бул жашоонун ар бир бурчунда жакшылык кылуу, боорукердик кылуу жана Аллахка ишенүү.