Baqara surasi — Oyat 273

Kalimalarning ma'nolari:

• أُحْصِرُوا – cheklab qo‘yilganlar, o‘zlarini (Alloh yo‘lida) band qilganlar.
• ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ – yer yuzida (rizq topish uchun) sayohat qilish.
• مِنَ التَّعَفُّفِ – o‘zini behojat ko‘rsatish, so‘rashdan o‘zini tiysh.
• بِسِيمَاهُمْ – belgilaridan, ko‘rinishlaridan.
• إِلْحَافًا – so‘rashda haddan oshish, qattiq iltijo qilish.

Tafsir:

Ushbu oyatda Alloh taolo sadaqa va xayr-ehsonlarni qaysi toifadagi kishilarga berish kerakligini bayon qilmoqda. Bu — o‘zlarini butunlay Alloh yo‘liga bag‘ishlagan, jihod va ibodat bilan mashg‘ul bo‘lgani uchun yer yuzida rizq izlab safar qilishga qodir bo‘lmagan kambag‘al musulmonlardir. Ular sabr-qanoat va iffat (o‘zini tiysh)lari tufayli, ularning holatini bilmagan odam ularni boy deb o‘ylaydi. Ammo ularning zohiriy belgilaridan — kiyim-kechaklari va tashqi ko‘rinishlaridan muhtojliklari sezilib turadi. Ular odamlardan so‘ramaydilar, agar so‘rasalar ham muloyimlik bilan so‘raydilar, hech qachon haddan oshib, qattiq iltijo qilmaydilar. So‘ngra Alloh taolo bandalariga xitob qilib: «Qanday yaxshilik qilsangizlar — xoh mol, xoh boshqa narsa bo‘lsin — albatta, Alloh buni biladi va qiyomat kuni buning uchun eng to‘liq va eng go‘zal mukofotni beradi», deb ta’kidlaydi.

Foydalar:

• Alloh taolo mo‘minlarni xayr-ehson qilishga undab, ularning qilgan har bir yaxshiligi, hatto kichik bo‘lsa ham, Uning ilmidan chetda qolmasligini va mukofotsiz qolmasligini bildiradi. Bu esa insonni saxiylikka va yaxshilik qilishga undaydi.
• Iffat va qanoat — musulmonning go‘zal xulqlaridandir. Inson o‘z muhtojligini yashirib, Allohdan o‘zga hech kimdan so‘ramaslikka harakat qilishi kerak. Bu uning qadrini oshiradi va Allohning nazarida ham, odamlar nazarida ham ulug‘ qiladi.
• Sadaqa va xayr-ehsonlarni eng munosib kishilarga — o‘zini Alloh yo‘liga bag‘ishlagan, lekin buni oshkor qilmaydigan, iffatli kambag‘allarga berish afzaldir. Bu ishda insonning niyati va qalbi pok bo‘lishi muhimdir.
• Ushbu oyat musulmonlarni bir-birlarining ahvolini o‘rganishga, ehtiyojmandlarni aniqlab, ularga yashirincha yordam berishga chorlaydi. Zero, Alloh taolo bandalarining yashirin va oshkora barcha amallarini biluvchidir.