Bakara Suresi — Ayet 273

Kelime Anlamları:

• Uhsirû: Alıkonulmuş, hapsedilmiş, bir yere bağlanmış.
• Darben fi'l-ard: Yeryüzünde yolculuk etmek, ticaret veya geçim için seyahate çıkmak.
• Teaffüf: İffetli davranmak, dilenmekten kaçınarak gönül zenginliği göstermek.
• Sîmâ: Alamet, işaret, dış görünüşten anlaşılan iz.
• İlhâf: Israr etmek, üstelemek, sıkıştırarak istemek.

Tefsir:

Bu mübarek ayet, sadakaların ve infakların öncelikle hangi kimselere verilmesi gerektiğini bizlere öğretmektedir. Yüce Rabbimiz, mallarını Allah yolunda harcayan müminlere şöyle buyuruyor: Sadakalarınızı, Allah yolunda cihat etmek ve dinlerine hizmet etmek uğruna kendilerini Allah'a adayan, bu sebeple geçimlerini temin etmek için yeryüzünde ticaret veya çalışma maksadıyla yolculuğa çıkamayan fakirlere verin. Bunlar, Allah'ın dinini yüceltmek için evlerini, yurtlarını terk edip Medine'de toplanmış, kendilerini ibadete ve ilme adamış sahabelerdir.

Bu kimseler, iffet ve vakar sahibi oldukları için dışarıdan bakan bir kimse onların ihtiyaç içinde olduklarını fark edemez; hatta onları zengin sanabilir. Çünkü onlar, dilenmekten şiddetle kaçınır, ihtiyaçlarını açığa vurmaz ve gönül yüceliği gösterirler. Ancak onları yakından tanıyan, hâllerini bilen bir kimse, yüzlerindeki ve kıyafetlerindeki tevazu ve ihtiyaç alametlerinden onları tanır. Onlar, insanlardan bir şey istemezler; mecbur kalıp isteseler dahi asla ısrarcı ve sıkıştırıcı olmazlar.

İşte Allah Teâlâ, bu ayet-i kerimede bizlere, infaklarımızın ve sadakalarımızın en layık olduğu kimseleri bildirmektedir. Onlar, kendilerini Allah'a adayan, dünya menfaatini bir kenara bırakıp ahireti kazanan, iffet ve haysiyetlerini koruyan kullardır. Onlara yardım etmek, aslında Allah'ın rızasını kazanmanın en güzel yollarından biridir.

Ayetin sonunda Yüce Rabbimiz şöyle buyurmaktadır: "Hayır olarak ne harcarsanız, şüphesiz Allah onu bilir." Bu ifade, müminlere büyük bir müjde ve güvencedir. Çünkü Allah, yapılan her iyiliği, verilen her sadakayı, harcanan her kuruşu bilmekte ve bunları en güzel şekilde mükâfatlandıracağını vaat etmektedir. Hiçbir iyilik, hiçbir hayır, Allah'ın ilminden ve mükâfatından uzak değildir.

Sevgili kardeşlerim! Bu ayet bize, infak ederken önceliklerimizi doğru belirlememiz gerektiğini öğretir. Mallarımızı, gerçekten ihtiyaç sahibi olan, fakat iffetinden dolayı ihtiyacını dile getiremeyen, kendini Allah'a ve dinine adamış kullara ulaştırmalıyız. Onların hâlini araştırmalı, onları bulup gözetmeliyiz. Unutmayalım ki, Allah'ın rızası, gizlice ve gönül hoşluğuyla yapılan, en çok ihtiyaç duyulan yere ulaştırılan sadakalardadır. Rabbimiz, yaptığımız her hayrı bilir ve karşılığını kat kat fazlasıyla verir. Bu, müminler için en büyük teselli ve müjdedir. O hâlde, elimizden gelen her iyiliği yapalım, Allah'ın rızasını gözeterek infak edelim ve bu vesileyle hem dünyamızı hem ahiretimizi mamur edelim.