સૂરા અલ-બકરા — આયત 273

1. કેટલાક શબ્દોના અર્થ:

• لِلْفُقَرَاءِ: ગરીબો માટે.
• أُحْصِرُوا: તેઓ રોકાઈ ગયા, અટકી ગયા.
• ضَرْبًا فِي الْأَرْضِ: ધરતી પર ચાલવું, એટલે કે વ્યાપાર-રોજગાર માટે સફર કરવી.
• يَحْسَبُهُمُ: તેઓને ધારે છે, માને છે.
• التَّعَفُّفِ: આત્મસન્માન અને સંયમ, જેના કારણે માણસ યાચના કરતો નથી.
• بِسِيمَاهُمْ: તેમની ઓળખની નિશાનીઓથી.
• إِلْحَافًا: હઠ કરીને, વારંવાર માંગવું.

1. આયતનો તફસીર:

તમારા દાન અને સદકા એવા ગરીબો માટે છે જેઓ અલ્લાહના માર્ગમાં રોકાયેલા છે, જેઓ રોજગારની શોધમાં ધરતી પર સફર કરી શકતા નથી. જે વ્યક્તિ તેમની સ્થિતિથી અજાણ હોય છે તે તેમને તેમના સંયમ અને આત્મસન્માનને કારણે ધનવાન સમજે છે. પરંતુ જે તેમને ઓળખે છે તે તેમની નિશાનીઓથી, તેમના ચહેરા, કપડાં અને શરીર પર દેખાતી જરૂરિયાતના ચિહ્નોથી તેમને ઓળખી લે છે. તેમની ખાસિયત એ છે કે તેઓ લોકો પાસે હઠ કરીને માંગતા નથી, અને જો મજબૂરીમાં માંગવું પડે તો પણ વારંવાર હઠ કરતા નથી. તમે જે પણ ભલાઈનું દાન કરો, અલ્લાહ તેને સારી રીતે જાણે છે અને તેનો ઉત્તમ બદલો આપશે.

1. આ આયતમાંથી શીખવા મળતી બોધપાઠ:

• આત્મસન્માન અને સંયમની કદર: જે લોકો પોતાની જરૂરિયાત છુપાવીને આત્મસન્માનથી જીવે છે, તેમની મદદ કરવી એ ખૂબ જ ઉમદા કાર્ય છે. આપણે ફક્ત માંગનારાઓને જ નહીં, પણ જરૂરિયાતમંદ છતાં ચૂપ રહેનારાઓને પણ શોધીને મદદ કરવી જોઈએ.
• દાનની સ્વીકૃતિ: અલ્લાહ તઆલા દરેક દાનને જાણે છે, ભલે તે ગુપ્ત રીતે આપવામાં આવે. તેનો બદલો પણ તે આપશે, તેથી દાન કરવામાં ક્યારેય ખચકાટ ન કરવો જોઈએ.
• જિહાદ અને દીનની સેવામાં રોકાયેલાઓની સંભાળ: જેઓ દીનની સેવામાં અને જ્ઞાનના પ્રસારમાં વ્યસ્ત રહે છે અને તેના કારણે કમાણી કરી શકતા નથી, તેમની જવાબદારી સમાજના ધનવાન લોકો પર છે. આ ઇસ્લામની સુંદર સામાજિક વ્યવસ્થા છે.
• અલ્લાહની જાણકારી: અલ્લાહ દરેક વ્યક્તિની અંદરની નિયત અને બહારની સ્થિતિ બંનેને જાણે છે. તેથી આપણે દેખાવડા દાન કરવાને બદલે સાચી નિયતથી દાન કરવું જોઈએ.
• ઇસ્લામની સૌંદર્ય: આ આયત દર્શાવે છે કે ઇસ્લામ ફક્ત ઇબાદતનો જ ધર્મ નથી, પણ સમાજના નબળા અને જરૂરિયાતમંદ લોકોની સંભાળ રાખવાનો પણ ધર્મ છે. આ જ ઇસ્લામની સાચી ભાવના છે, જે આપણને એકબીજા પ્રત્યે દયા અને સહાનુભૂતિ દર્શાવવા પ્રે