سوره طه — آیه 121

معانی کلمات:

• سَوْآتُهُمَا: عورتهای آن دو (آدم و حوا)
• طَفِقَا: شروع کردند، به کار پرداختند
• یَخْصِفَانِ: برگها را به هم میپیوستند و روی خود میچسباندند (میدوختند)
• فَغَوَى: پس گمراه شد و از راه راست منحرف گردید

تفسیر آیه:

آدم و حوا علیهماالسلام از آن درختی که خداوند آنان را از نزدیک شدن به آن نهی کرده بود، خوردند. به محض خوردن، پوشش و لباس بهشتی آنان از تنشان فرو ریخت و عورتهایشان که پیشتر پوشیده و پنهان بود، آشکار شد. آن دو که سخت شرمنده شده بودند، شروع کردند برگهای درختان بهشت را برگیرند و به یکدیگر پیوند زنند و بر خود بپوشانند تا عورتهایشان را بپوشانند. این عمل آنان نشاندهندهی شرم و پشیمانی فوری آنان از نافرمانی بود. آدم علیهالسلام با خوردن از آن شجرهی ممنوعه، از فرمان پروردگارش سرپیچی کرد و از آنچه بدان مأمور بود (یعنی اجتناب از آن درخت) منحرف و گمراه شد. این گمراهی، گمراهی در تشخیص راه درست بود، نه گمراهی در اعتقاد و ایمان، زیرا او پیامبر خدا بود و هرگز به شرک یا کفر نیفتاد، بلکه خطایی از روی سهو و وسوسهی شیطان مرتکب شد که بلافاصله پس از آن، توبه کرد و خداوند توبهاش را پذیرفت.

فواید و درسهای آیه:

• عظمت نافرمانی و آثار آن: این آیه نشان میدهد که حتی یک نافرمانی کوچک از فرمان خداوند، عواقب بزرگی به دنبال دارد و میتواند پردههای عزت و کرامت را از انسان بردارد و او را در معرض رسوایی قرار دهد.
• شرم و حیا، خصلت انسانی: واکنش فوری آدم و حوا در پوشاندن خود با برگ درختان، نشان میدهد که حیا و پوشش عورت، فطری و ذاتی انسان است و حتی در بهشت نیز این خصلت پسندیده وجود داشته است. این درس بزرگی برای بشریت است که حجاب و پوشش، ریشه در فطرت انسانی دارد.
• وسوسهی شیطان، دشمن قسمخورده: این داستان هشدار میدهد که شیطان همواره در کمین است و با وعدههای فریبنده، انسان را به نافرمانی خداوند دعوت میکند. پس باید همیشه هوشیار بود و از وسوسههای او به خدا پناه برد.
• رحمت و بخشش خداوند: اگرچه آدم علیهالسلام مرتکب خطا شد، اما خداوند او را رها نکرد و توبهاش را پذیرفت. این نشاندهندهی وسعت رحمت الهی است که درِ توبه را برای همهی بندگانش، تا زمانی که مرگ فرا نرسیده، باز گذاشته است. هیچ گناهی بزرگتر از رحمت خداوند نیست.
• پیامبران معصوم از گناه کبیرهاند: خطای آدم علیهالسلام از نوع «ترک اولی» بود، نه گناه کبیره. او پیامبر خدا بود و هرگز به شرک یا معصیت بزرگ آلوده نشد، اما این داستان برای ما درس عبرت است که حتی بهترین بندگان خدا نیز ممکن است دچار لغزش شوند، پس ما باید بیش از پیش مراقب اعمال خود باشیم.