سوره انبیاء — آيت 4

1) لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• قَالَ: چيائين، فرمايائين.
• رَبِّي: منهنجو پالڻهار، منهنجو مالڪ ۽ سنڀاليندڙ.
• يَعْلَمُ الْقَوْلَ: (هو) ڳالهه ۽ چوڻ کي ڄاڻي ٿو.
• فِي السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ: آسمان ۽ زمين ۾ (يعني سڄي ڪائنات ۾).
• السَّمِيعُ: ٻڌندڙ، هر آواز ۽ هر ڳالهه ٻڌندڙ.
• الْعَلِيمُ: ڄاڻندڙ، هر شيءِ کان واقف ۽ باخبر.

2) تفسير:

نبي ڪريم ﷺ پنهنجي قوم جي انڪار ۽ مخالفت جو جواب ڏيندي فرمايو ته منهنجو پالڻهار ان ڳالهه کي چڱي طرح ڄاڻي ٿو جيڪا آسمان ۽ زمين ۾ چئي وڃي ٿي. يعني اهي ماڻهو جيڪي لڪي ۽ ڳجهي طرح توهان سان گڏ سازشون ۽ ڳالهيون ڪن ٿا، يا اهي جيڪي دل ۾ ارادا ٻڌن ٿا، اهي سڀ الله تعالىٰ کان لڪل نه آهن. هو هر ان ڳالهه کي ٻڌي ٿو ۽ ڄاڻي ٿو جيڪا آسمانن ۽ زمين ۾ چئي وڃي ٿي، ۽ هر ان ڳالهه کي به ٻڌي ٿو جيڪا ماڻهو لڪائي ۽ ڳجهي طرح ڪن ٿا.

الله تعالىٰ پنهنجي ٻڌڻ ۾ مڪمل آهي، يعني هر آواز، هر سرگوشي ۽ هر ڳالهه کي ٻڌي ٿو، ۽ پنهنجي ڄاڻ ۾ مڪمل آهي، يعني هر عمل، هر نيت ۽ هر حالت کي ڄاڻي ٿو. تنهن ڪري هو توهان جي سڀني ڳالهين ۽ عملن جو حساب وٺندو ۽ انهن جو بدلو ڏيندو. ان ۾ توهان لاءِ وڏو خطرو ۽ ڊيڄاريندڙ پيغام آهي ته پنهنجي زبان ۽ دل جي ڳالهين کي سنڀاليو، ڇو ته الله تعالىٰ هر شيءِ کان باخبر آهي.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعالىٰ جي صفت ”السميع“ ۽ ”العليم“ تي ايمان آڻڻ گهرجي، يعني هو هر آواز ٻڌندڙ ۽ هر ڳالهه ڄاڻندڙ آهي.
• انسان کي هميشه پنهنجي زبان ۽ دل جي ڳالهين ۾ احتياط ڪرڻ گهرجي، ڇو ته ڪا به ڳالهه الله تعالىٰ کان لڪل نه آهي.
• اهو يقين رکڻ گهرجي ته هر چڱي ۽ مڙيئي ڪم جو حساب ۽ بدلو الله تعالىٰ وٽ محفوظ آهي.
• اهو ايمان انسان کي نيڪي ۽ سچائي ڏانهن راغب ڪري ٿو ۽ برائي ۽ ڪوڙ کان بچائي ٿو.
• قرآن مجيد ۾ الله تعالىٰ جي اهڙين صفتن جو ذڪر اسان کي الله تعالىٰ سان پنهنجي تعلق کي مضبوط ڪرڻ ۽ ان جي حضور ۾ عاجزي اختيار ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿو.