Аль-Анбия сүрөсү — Аят 5

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ (адгасу ахлам): аралаш, маанисиз түштөр; чындыкка негизи жок, башаламан түш көрүндүлөрү.
• افْتَرَاهُ (ифтараху): аны өзү ойлоп тапты, жалгандан ойлоп чыгарды.
• شَاعِرٌ (шаир): акын; бул жерде айыптоо маанисинде — «акын болсо, айткандары анын өз оюнан чыккан ыр» дегенди билдирет.
• آيَةٍ (ая): белги, керемет, далил; пайгамбардын чындыгын тастыктаган ачык керемет.
• أُرْسِلَ الْأَوَّلُونَ (урсилал-аввалун): мурунку пайгамбарлар жиберилгендей.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта каапырлардын Куран жөнүндө айткан карама-каршы сөздөрүн баяндайт. Алар Куранга ишенбей, ар кандай жүйөлөрдү ойлоп табышты: кээ бирлери «бул аралаш, маанисиз түштөр» дешти, дагы бирлери «жок, Мухаммад аны өзү ойлоп тапты» дешти, дагы бирлери «ал акын, айткандары ыр» дешти. Ошентип, алар бир пикирге токтолбой, ар кандай жалган жүйөлөрдү айтып, чаташып калышты. Анан алар: «Эгер чындап пайгамбар болсо, мурунку пайгамбарларга берилгендей керемет көрсөтсүн» деп талап кылышты. Мисалы, Салих пайгамбардын төөсү, Муса пайгамбардын таягы сыяктуу ачык кереметтерди күтүштү. Бирок алардын бул талабы акыйкатты издөө эмес, текеберликтен жана өжөрлүктөн улам айтылган шылтоо гана болчу. Анткени аларга Курандын өзү эң чоң керемет болуп келген, бирок алар аны четке кагышты.

1. Аяттан алынуучу пайдалар:

• Куран — Аллахтын сөзү, ага ишенүү ыймандын негизи. Аны «түш», «ойлоп табылган сөз», «ыр» деп айыптоо — каапырлардын адашуусунун белгиси.
• Каапырлардын карама-каршы сөздөрү алардын чындыкка каршы турууда эч кандай бекем далили жоктугун көрсөтөт. Акыйкат ар дайым бир, ал эми жалган ар кандай болот.
• Пайгамбарлардын кереметтери Аллахтын уруксаты менен гана болот. Керемет талап кылуу менен эмес, ыйман жана моюн сунуу менен гана акыйкатка жетүү мүмкүн.
• Курандын өзү эң улуу керемет. Анын мазмуну, окулушу, илимий жана адабий кереметтүүлүгү — адамзат алы келбеген нерсе. Ошондуктан акылдуу адам Куранды окуп, андагы хикматтарды түшүнүп, ыйманга келиши керек.
• Ислам дини акыйкатка, илимге жана ой жүгүртүүгө чакырат. Куран адамды терең ойлонууга, жалган жүйөлөрдөн алыс болууга үндөйт.