Anbiyo surasi — Oyat 5

Kalimalarning ma'nolari:

• أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ – bir-biriga aralashgan, tushda ko‘rilgan chigal va haqiqatsiz tushlar.
• افْتَرَاهُ – uni o‘zi to‘qib chiqargan, yolg‘ondan uydirgan.
• شَاعِرٌ – shoir (ular buni haqorat va yolg‘onchilik ma’nosida aytishgan).
• آيَةٍ – mo‘jiza, dalil.

Tafsir:

Mushriklar Muhammad sollallohu alayhi vasallam keltirgan Qur’onga iymon keltirish o‘rniga turli behuda gaplarni gapira boshladilar. Ularning bu boradagi so‘zlari bir-biriga zid edi. Ba’zilari: “Bu — bir-biriga aralashib ketgan tushlar, uning hech qanday haqiqati yo‘q”, desa, boshqalari: “Yo‘q, u buni o‘zi to‘qib chiqargan, bu xudo tomonidan nozil bo‘lgan narsa emas”, dedilar. Yana boshqalari esa: “U shoir, bu keltirgan narsasi she’rdan boshqa narsa emas”, deb da’vo qildilar. Ular bu so‘zlar bilan haqni inkor etishga va odamlarni Rasulullohdan yuz o‘girtirishga urindilar.

So‘ngra ular o‘zlarining bu da’volarini isbotlash o‘rniga, beadablik bilan: “Agar u rostgo‘y bo‘lsa, bizga o‘tgan payg‘ambarlarga berilganidek biror mo‘jiza keltirsin. Masalan, Solih alayhissalomning tuyasi, Muso alayhissalomning asosi kabi”, dedilar. Holbuki, ularning asl maqsadi haqni topish emas, balki bahona topib, iymon keltirmaslik edi. Chunki ularga Qur’onning o‘zi eng buyuk va abadiy mo‘jiza sifatida yetib kelgan edi.

Foydalar:

1. Payg‘ambarlarni inkor etuvchilar hech qachon bir xil fikrda bo‘lmaydilar — ularning da’volari doim chalkash va bir-biriga ziddir. Bu esa ularning botil ekaniga dalildir.
2. Qur’onning o‘zi eng ulug‘ mo‘jizadir. Uning lafzi, ma’nosi, ilmiy va tarixiy xabarlari hech bir inson yoki jin tomonidan keltirib bo‘lmaydigan darajada mukammaldir.
3. Inson haqni qabul qilishni xohlamasa, har qanday bahonani topa oladi. Shuning uchun haqiqiy izlanuvchi bo‘lish — Allohning inoyatidir.
4. Payg‘ambarlarga berilgan mo‘jizalar ularning davriga xos bo‘lgan, lekin Qur’on mo‘jizasi qiyomatgacha davom etadi. Bu esa Islom dinining umumbashariy va abadiy ekaniga dalildir.
5. Musulmon kishi Qur’onga chin dildan yondashib, uni o‘qib, tafakkur qilsa, uning haq ekaniga shubha qolmaydi. Bu — eng buyuk ne’mat va hidoyat manbaidir.