Аль-Хаджж сүрәсе — Аять 13

Сүзләрнең мәгънәләре:

• يَدْعُو — чакыра, дога кыла, гыйбадәт кыла.
• لَمَن ضَرُّهُ — зарары (зирәре) булган нәрсәгә.
• أَقْرَبُ مِن نَّفْعِهِ — файдасыннан якынрак.
• الْمَوْلَى — хуҗа, ярдәмче, саклаучы.
• الْعَشِيرُ — иптәш, дус, бергә яшәүче.

Аять тәфсире:

Бу аять Аллаһудан башка нәрсәләргә табынучы кешеләрнең хәлен тасвирлый. Алар сынымнарга, потларга яки башка ялган илаһларга дога кылалар, гыйбадәт кылалар. Ләкин бу нәрсәләрнең аларга файдасы юк диярлек, ә зарары бик зур. Чөнки аларны табынучы кеше дөньяда да, ахирәттә дә зыян күрә: дөньяда — адашу, гөнаһлар, бәла-казалар; ахирәттә — Җәһәннәм ґәзабы. Шуңа күрә Аллаһы Тәгалә әйтә: "Ул зарары файдасыннан якынрак булган нәрсәгә дога кыла". Ягъни, бу ялган илаһларның файдасы юк, ә зарары ачык — алар кешене туры юлдан яздыра, аны Аллаһудан ераклаштыра.

Аннары Аллаһы Тәгалә: "Ул нинди яман хуҗа, нинди яман иптәш!" — дип әйтә. Ягъни, бу сынымнар үзләренә табынучыларга ярдәм итә алмыйлар, аларны сакламыйлар, аларга иптәш булып та файда китермиләр. Киресенчә, алар кешене һәлакәткә илтәләр. Әгәр дә кеше авырлыкка юлыкса, бу сынымнар аңа ярдәм итә алмаслар. Әгәр дә кеше алардан берәр нәрсә сораса, алар берни дә эшли алмыйлар. Шуңа күрә алар — иң яман хуҗалар һәм иң яман иптәшләр.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Тәүхиднең (бер Аллаһуга ышанып гыйбадәт кылуның) әһәмияте — бу аять безгә Аллаһудан башкага гыйбадәт кылуның бушлыгын һәм зарарын күрсәтә. Чын файда һәм ярдәм тик Аллаһудан гына килә.
2. Акыллылыкка чакыру — кеше үзенә файда китерә торганны сайларга тиеш. Ялган илаһларга табыну — акылсызлык, чөнки аларның зарары файдасыннан күпкә зуррак.
3. Ихласлыкка өндәү — мөэмин кеше гыйбадәтен тик Аллаһыга гына багышларга тиеш, чөнки Ул — чын Хуҗа, чын Ярдәмче һәм иң яхшы Иптәш. Аллаһы Тәгалә бәндәсен беркайчан да ташламый, аның догаларын ишетә һәм теләген бирә.
4. Дөнья һәм ахирәт бәхете — Аллаһуга гыйбадәт кылучы кеше ике дөньяда да бәхетле була. Ул дөньяда тынычлыкта яши, ә ахирәттә Җәннәткә ия була.