سوره حج — آیه 13

معانی کلمات:

• مَولى: در اینجا به معنای یاور و سرپرست است.
• عَشیر: به معنای همنشین و همراه است.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه توصیف حال کسانی است که با تردید و شک، خدا را عبادت میکنند و ایمان خود را به دنیا و منافع مادی گره زدهاند. چنین شخصی به جای خداوند، موجوداتی را میخواند و عبادت میکند که ضرر و زیانشان از نفعشان نزدیکتر و محققتر است. بتها و معبودهای دروغین نه تنها هیچ سودی به عبادتکننده خود نمیرسانند، بلکه او را به گمراهی و عذاب الهی دچار میکنند. ضرر این معبودها در دنیا و آخرت قطعی است، در حالی که نفعی که از آنها انتظار میرود، صرفاً یک خیال واهی است.

خداوند در ادامه با لحنی توبیخآمیز میفرماید: چه بد یاوری است این معبود برای کسی که به او پناه میبرد، و چه بد همنشینی است برای کسی که با او انس میگیرد. این معبودان در روز سختی نه میتوانند یاری کنند و نه از کسی دفاع نمایند؛ بلکه خود نیازمند یاری هستند.

فواید و پیامهای آیه:

• انسان باید در انتخاب معبود و تکیهگاه خود دقت کند؛ معبودی که ضررش نزدیکتر از نفعش باشد، شایسته پرستش نیست.
• عبادت و بندگی تنها شایسته خدایی است که نفع و رحمتش همیشه همراه بنده است و هرگز او را تنها نمیگذارد.
• این آیه هشداری است به کسانی که ایمان خود را مشروط به خوشیها و راحتیهای دنیا میکنند و در سختیها از دین رویگردان میشوند؛ چنین افرادی در حقیقت به جای پناه بردن به خدا، به سراغ موجودات ناتوانی میروند که هیچ سودی برایشان ندارند.
• توحید و ایمان واقعی، آرامش و اطمینان قلبی به همراه دارد و انسان را از وابستگی به موجودات بیارزش و ناتوان بینیاز میکند.