سوره حج — آیه 52

## تفسیر آیه ۵۲ سوره حج

### معانی واژگان:

• تَمَنّی: در اینجا به معنای قرائت و تلاوت است (برخی مفسران آن را به معنای آرزو کردن نیز گرفتهاند، اما در سیاق آیه به معنای خواندن وحی و کتاب خداوند است).
• أُمْنِیَّتِهِ: قرائت و تلاوت او.
• یَنسَخُ: باطل میکند و از بین میبرد.
• یُحکِمُ: استوار و محکم میگرداند، تثبیت میکند.

### تفسیر آیه:

ای پیامبر! ما پیش از تو هیچ رسول و نبیای را نفرستادیم مگر اینکه این سنت و قانون الهی در مورد او جاری بوده است: هنگامی که پیامبری آیات و کلام خدا را تلاوت میکرد، شیطان در قرائت او القائات و وسوسههایی میافکند تا مردم را از پیروی و پذیرش آن بازدارد و در دلهای آنان شک و تردید ایجاد کند. اما خداوند متعال بیدرنگ آنچه را که شیطان القا کرده بود باطل و نابود میسازد و سپس آیات خود را استوار و محکم میگرداند و آنها را از هرگونه شائبه و تحریفی پاک و منزّه میدارد.

این آیه در پاسخ به ماجرایی نازل شد که مشرکان قریش هنگام تلاوت آیات سوره نجم توسط پیامبر (صلیاللهعلیهوسلم) شایعاتی درباره القای کلمات شیطانی بر زبان ایشان پراکندند. اما خداوند با این آیه، پیامبر خود را تسلیت داد و بیان کرد که این وسوسههای شیطانی در مورد همه پیامبران پیشین نیز رخ داده است، اما خداوند همواره آنها را باطل کرده و دین خود را پیروز گردانیده است.

خداوند به همه چیز داناست و از تمام توطئهها و وسوسههای شیطان آگاه است و حکمت او اقتضا میکند که بندگانش را در معرض این آزمایشها قرار دهد تا مؤمنان صادق از منافقان جدا شوند و حق از باطل روشن گردد.

### فواید و پیامهای آیه:

1. تسلیت و دلگرمی برای پیامبران: این آیه نشان میدهد که پیامبران الهی نیز در مسیر دعوت خود با وسوسههای شیطانی و کارشکنیهای دشمنان مواجه بودهاند، اما خداوند همواره یار و یاور آنان بوده و توطئهها را خنثی کرده است.
2. وعده نصرت الهی: خداوند هرگز اجازه نمیدهد وسوسههای شیطان بر آیات و دین او غلبه کند؛ بلکه همواره حق را پیروز و باطل را نابود میسازد. این وعده الهی مایه امیدواری مؤمنان در همه اعصار است.
3. اهمیت تلاوت قرآن: این آیه نشان میدهد که تلاوت کلام خدا چنان اهمیت دارد که شیطان برای مقابله با آن وارد میشود و میکوشد در آن خلل ایجاد کند؛ بنابراین مؤمنان باید با تلاوت و تدبر در قرآن، خود را از وسوسههای شیطانی مصون دارند.
4. علم و حکمت الهی: خداوند به همه توطئهها و دسیسهها آگاه است و با حکمت خود، نقشههای شیطان و دشمنان را نقش بر آب میکند. این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که در نهایت، حق پیروز است و باطل محو خواهد شد.