Furqan surəsi — Ayə 44

Ayənin kəlmələrinin mənaları:

• أَمْ (əm): "Yoxsa" mənasında olub, əvvəlki fikri dəyişdirmək və ya sual vermək üçün istifadə olunur.
• تَحْسَبُ (təhsəbu): "Güman edirsən", "zənn edirsən", "hesab edirsən" deməkdir.
• يَسْمَعُونَ (yəsməunə): "Eşidirlər" — burada qəbul edərək, dərk edərək eşitmək nəzərdə tutulur.
• يَعْقِلُونَ (yə'qilunə): "Düşünürlər", "ağılla dərk edirlər", "anlayırlar" mənasındadır.
• الْأَنْعَامِ (əl-ən'am): "Heyvanlar", xüsusilə mal-qara (qoyun, keçi, dəvə, inək) deməkdir.
• أَضَلُّ (ədəllu): "Daha çox azmış", "daha çox yolunu azmış" mənasındadır.
• سَبِيلًا (səbilən): "Yol", "rükn", "istiqamət" deməkdir.

Ayənin təfsiri:

Ey Peyğəmbər! Yoxsa sən elə güman edirsən ki, sənin tək Allaha ibadətə və Ona itaətə dəvət etdiyin insanların çoxu sənin sözlərini həqiqətən dərk edərək, qəlb qulağı ilə eşidir? Yaxud onlar sənin gətirdiyin açıq-aydın dəlilləri və sübutları ağılla düşünüb anlayırlar? Xeyr, onlar belə deyillər. Onlar eşitmə, dərk etmə və anlama baxımından sadəcə mal-qara kimidirlər. Üstəlik, onlar mal-qaradan da daha çox yolunu azmışdırlar. Çünki heyvanlar öz mənafelərini tanıyır, otlaqlarını tapır və onlara zərər verən şeylərdən çəkinirlər. Lakin bu insanlar özlərinə fayda gətirən imanı və əməli salehi tanımır, onlara zərər verən küfr və günahdan da çəkinmirlər. Ona görə də onlar heyvanlardan da pis vəziyyətdədirlər.

Bu ayə bizə çox mühüm bir dərs verir: Allah-Təala bizə qulaq, göz və ağıl verib ki, biz haqqı eşidib, dərk edib və qəbul edək. Əgər biz bu nemətlərdən düzgün istifadə etməsək, heyvanlardan da aşağı səviyyəyə düşə bilərik. Gəlin Quranın səsinə qəlb qulağımızı açıq edək, ayələri düşünərək oxuyaq və anladıqlarımızla əməl edək. Unutmayaq ki, həqiqi insanlıq haqqı eşidib qəbul etməklə, ağılla düşünüb doğru yolu tapmaqla olur. Allah bizə bu ayələrdən ibrət götürməyi və doğru yolda sabit qalmağı nəsib etsin.