Ан-Намль сүрөсү — Аят 34

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• ﴿قَرْيَةً﴾ — шаар, айыл-кыштак.
• ﴿أَفْسَدُوهَا﴾ — аны бузушту, кыйратышты.
• ﴿أَعِزَّةَ أَهْلِهَا﴾ — анын элинин урматтуу, күчтүү, кадыр-барктуу адамдарын.
• ﴿أَذِلَّةً﴾ — кор болгон, басынган, алсыз абалга түшүрүлгөн.
• ﴿وَكَذَٰلِكَ يَفْعَلُونَ﴾ — алар ушундай кылышат (бул алардын адаты).

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Сабаъ мамлекетинин падышайымы Билкис өз элине кайрылып, Сулайман пайгамбарга (ага Аллахтын тынчтыгы болсун) каршы согуш ачуунун кесепетин түшүндүрүп жатат. Ал айтат: падышалар бир шаарга же өлкөгө күч менен, жеңип алуу максатында кирсе, аны бузушат — үйлөрдү кыйратышат, дүйнө-мүлктү талап-тоношот, адамдарды өлтүрүшөт же туткунга алышат. Ошондой эле ошол жердин эң кадырлуу, эң күчтүү, эң урматтуу адамдарын кор кылып, басынтып, алсыз абалга түшүрүшөт. Мунун себеби — жеңилген элдин көңүлүндө коркунуч жана баш ийүү сезимин орнотуу, аларды башкарууну жеңилдетүү. Падышайым ушуну менен өз элине: «Сулайман менен согушуу бизге зыян алып келет, ал биздин шаарыбызды бузат, кадырлуу адамдарыбызды кор кылат» деп эскертүү берүүдө. Аллах Таала анын бул сөзүн ырастап: «Алар ушундай кылышат» деп айтты — башкача айтканда, падышалардын согушта жана жеңиште жүрүм-туруму чындыгында ушундай болот.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам акылдуулукка, ойлонууга жана согуштун кесепетин алдын ала эсептөөгө чакырат. Падышайым согуштун зыянын түшүнүп, алгач тынчтык жолун издегенин көрөбүз — бул акылмандыктын үлгүсү.
• Куран адамзат тарыхындагы реалдуу турмуштук чындыктарды ачык айтып берет: зордук-зомбулук жана согуш эч качан жакшылык алып келбейт, тескерисинче, кыйроо жана кордук алып келет. Бул Курандын чыныгы турмушка шайкеш келген китеп экенин көрсөтөт.
• Ислам тынчтыкты, адилеттикти жана адамдардын кадыр-баркын коргоону үндөйт. Бул аят аркылуу биз зордук-зомбулуктун, басынтуунун жана кордуктун кандай жаман кесепеттерге алып келерин түшүнөбүз.
• Аллах Таала өз китебинде тарыхый окуяларды жана акылман адамдардын сөздөрүн келтирүү менен бизге турмуштук сабак берет. Бул — Курандын дагы бир кереметтүү жактарынын бири.
• Ар бир адам өз ишинде акылдуу болуп, согуштун, чыр-чатактын ордуна тынчтык жолун тандоого умтулушу керек. Бул аят бизди тынчтыкты сүйүүгө, акылмандыкка жана сабырдуулукка чакырат.