Naml surasi — Oyat 34

Kalima ma'nolari:

• Qaryah – qishloq, shahar, biror joy.
• A'izzah – azizlar, obro'li va hurmatli kishilar.
• Azillah – xorlar, past darajaga tushirilganlar.

Tafsir:

Malika Bilqays o'z maslahatchilariga Sulaymon alayhissalom bilan urushish oqibatlarini ogohlantirib shunday dedi: "Haqiqatan, podshohlar biror qishloq yoki shaharga kuch bilan kirib olsalar, uni vayron qiladilar, obodonchiligini buzadilar, tinch aholisini qirg'in qiladilar, mol-mulklarini talon-taroj qiladilar. U yerning hurmatli, obro'li kishilarini xor-zor qilib, izzatlarini toptaydilar. Bu podshohlarning doimiy odatidir – ular kuch ishlatib, o'z hukmronliklarini o'rnatadilar va xalqni o'zlaridan qo'rqitadilar. Shuning uchun biz Sulaymon bilan urushmasligimiz kerak, balki unga hadya yuborib, uning roziligini olishga harakat qilamiz."

Malikaning bu so'zlari to'g'ri edi, chunki podshohlarning yurishlari va bosqinlari haqida aytilgan gap haqiqatga mos edi. Alloh taolo ham uning so'zini tasdiqlab, "Ular doim shunday qiladilar", deb xabar berdi.

Foydalar:

1. Ushbu oyatda hukmdorlarning zulm va tajovuzkorlik xarakteri bayon qilingan bo'lib, islom dini esa adolatli boshqaruvni, xalqning obro'sini saqlashni va ularga rahm-shafqatli bo'lishni buyuradi. Bu musulmonlarga o'z hayotlarida ham, boshqaruvda ham adolatli bo'lishni o'rgatadi.
2. Malika Bilqaysning donoligi – u urushning halokatli oqibatlarini oldindan ko'rib, tinch yo'lni tanladi. Bu bizga har qanday muammoni hal qilishda aql va mulohaza bilan ish tutish, shoshilmaslik va tinchlik yo'lini afzal ko'rish kerakligini o'rgatadi.
3. Bu oyat musulmonlarga kuch va hokimiyat faqat Allohning izni bilan va Uning roziligi uchun ishlatilishi kerakligini, zulm va tajovuz esa hech qachon barakat keltirmasligini eslatadi. Islomda hokimiyat xalqga xizmat qilish, ularning hurmatini saqlash va adolatni o'rnatish uchun beriladi.