Naml surasi — Oyat 35

Kalima ma'nolari:

• Hadiya — sovg'a, tuhfa.
• Nazira — kutuvchi, intizor bo'luvchi.
• Yarji'u — qaytadi, javob bilan keladi.

Tafsir:

Malika Bilqays o'z maslahatchilari va zodagonlariga Sulaymon alayhissalomning maktubiga javoban shunday dedi: "Men ularga (Sulaymon va uning qavmiga) qimmatbaho sovg'a yuboraman. Bu sovg'a orqali men uning holatini sinab ko'rmoqchiman. Agar u haqiqiy podshoh bo'lsa, sovg'ani qabul qilib, bu bilan kifoyalanib qolsa, demak u dunyo moliga hirs qo'ygan oddiy hukmdordir. Ammo agar u haqiqiy payg'ambar bo'lsa, sovg'ani qabul qilmaydi, chunki payg'ambarlar dunyo moliga qiziqmaydilar. Shundan so'ng men elchilarimning qanday javob bilan qaytishlarini kutaman — sovg'ani qabul qiladilarmi yoki rad etadilarmi, ularga nima deyishadi."

Bilqays bu ish bilan Sulaymon alayhissalomning kimligini — oddiy hukmdormi yoki haqiqiy payg'ambarmi ekanini aniqlamoqchi edi. U o'z elchilarini qimmatbaho sovg'alar bilan jo'natdi va ularning qaytishini intizorlik bilan kutdi. Bu uning aql-zakovati va siyosiy donishmandligidan dalolat beradi — u hech qanday shoshilinch qaror qabul qilmasdan, avval vaziyatni o'rganib, keyin tegishli chora ko'rishni xohlagan.

Foydalar:

1. Donishmandlik va tadbirkorlik — Har qanday muhim ishda shoshilmaslik, avval vaziyatni o'rganib, keyin qaror qabul qilish islomiy odobdir. Bilqaysning bu harakati bizga aql-zakovat va mulohaza bilan ish tutishni o'rgatadi.
2. Sovg'a berish odobi — Islomda sovg'a berish va hadya almashish tavsiya etilgan. Bu odamlarning qalblarini bir-biriga yaqinlashtiradi va do'stlikni mustahkamlaydi.
3. Payg'ambarlarning dunyoviy narsalarga qiziqmasligi — Bu voqea bizga haqiqiy ulamolar va solih kishilar dunyo moliga emas, balki haqiqat va adolatga intilishlarini ko'rsatadi. Payg'ambar Sulaymon sovg'ani qabul qilmay, Islomga da'vat qilishni afzal ko'rdi.
4. Sinov va imtihon — Hayotda turli sinovlar orqali insonlarning haqiqiy qiyofasi namoyon bo'ladi. Bilqaysning sovg'a yuborishi orqali Sulaymonni sinashga urinishi, sinovlarning odamlarni tanishishdagi o'rnini ko'rsatadi.
5. Ayollarning siyosiy faolligi — Malika Bilqaysning o'z davlatini donolik bilan boshqarishi, ayollarning ham jamiyatda muhim o'rin tutishi va to'g'ri qarorlar qabul qilish qobiliyatiga ega ekanliklarini isbotlaydi.