Ан-Намль сүрәсе — Аять 84

Сүзләрнең мәгънәләре:

• أَكَذَّبْتُم — «Әйә сез ялганга санадыгызмы?» (гаепләү һәм шелтә кылу рәвешендәге сорау).
• وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا — «Аларны белем белән чолгап алмаган хәлдә» ягъни аларның бөтен мәгънәсен, хакыйкатен өйрәнмичә, аңламыйча гына.
• أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ — «Әллә нинди эшләр эшли идегез?» — бу сорау аларны тетрәндерү, оялту өчен китерелә.

Аять тәфсире:

Кыямәт көнендә кешеләр хисап урынына китерелгәч, Аллаһы Тәгалә аларга шелтә һәм гаепләү рәвешендә әйтәчәк: «Әйә сез Минем аятьләремне — җир йөзендәге галәмәтләремне, пәйгамбәрләремә иңдергән китапларымны һәм алар эчендәге күрсәтмәләремне ялганга санадыгызмы? Ә сез аларны белем белән чолгап алмадыгыз, аларның бөтен мәгънәсен тикшереп, аңлап бетермәдегез. Ничек инде сез, аларның хакыйкатен белмичә, ачык дәлилләрне күрмичә, аларны инкяр итәргә батырчылык иттегез? Әллә сез башка нинди эшләр эшләгән идегез?» — дип, аларны хурлап, шелтәләп сорар.

Бу сорау аларны тетрәндерү өчен бирелә, чөнки аларның инкяр итүләре наданлыктан, тирән уйламаудан һәм үзләренең нәфесләренә иярүдән килгән иде. Алар аятьләрне өйрәнеп, аларның хаклыгын тикшереп карамадылар, киресенчә, аларга каршы килделәр. Шуның өчен аларга Җәзам сүзе — ґәзаб хак булыр, һәм алар үзләрен коткарыр өчен бер генә дәлил дә китерә алмаслар.

Аятьтән алынган файдалар:

1. Белемсездән гаепләү юк — Бер эшне, бер әйберне аңламыйча, өйрәнмичә генә инкяр итү — зур гөнаһ. Кеше башта өйрәнергә, аңларга тиеш, шуннан соң гына хөкем чыгарырга ярый.
2. Аллаһының аятьләре — ачык дәлил — Коръән аятьләре һәм тәбигатьтәге галәмәтләр Аллаһының берлегенә һәм кодрәтенә ишарә итә. Аларны уйлап, фикерләп караучы һичшиксез хак юлны табар.
3. Кыямәт көнендә шелтә булачак — Бүгенге көндә Аллаһының аятьләрен инкяр итүчеләр, ул көнне үзләренең хаталарын аңларлар, ләкин ул вакытта үкенү файда бирмәс.
4. Гыйлем эзләргә өндәү — Бу аять безне дингә караган һәрнәрсәне тирәнтен өйрәнергә, галимнәрдән сорашырга, ашыгыч хөкем чыгарудан сакланырга өйрәтә. Дин — белем һәм аңлау дине.
5. Аллаһының гаделлеге — Аллаһы Тәгалә кешеләрне аларга аятьләр ачык итеп бәян ителгәннән соң гына гаепли. Ул беркемгә дә хаксыз ґәзаб бирми.