Nəml surəsi — Ayə 84

Sözlərin izahı:

• حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوا: "O vaxta qədər ki gəldilər" — yəni haqq-hesab məkanına gətirilib çatdılar.
• أَكَذَّبْتُم: "Yalanmı saydınız?" — təkzib etmək, yalan hesab etmək mənasında.
• بِآيَاتِي: "Mənim ayələrimi" — Allahın nazil etdiyi ayələr, dəlillər və göstərişlər.
• وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا: "Onları elmlə əhatə etmədiniz" — yəni onların batil olduğunu bilmədən, araşdırmadan təkzib etdiniz.
• أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ: "Yoxsa nə iş görürdünüz?" — bu sual məzəmmət və töhmət üçündür.

Ayənin təfsiri:

Uca Allah qiyamət günü kafirləri və ayələrini yalan sayanları haqq-hesab məkanına gətirəcək. Onlar oraya çatdıqda Allah onlara töhmət və məzəmmət edərək buyuracaq: "Siz Mənim ayələrimi — həm nazil etdiyim vəhy ayələrini, həm də varlığıma və təkliyimə dəlalət edən ayələri — yalanmı saydınız? Halbuki siz onların batil olduğunu heç bir elmlə, heç bir araşdırma ilə əhatə etmədiniz. Onları dərindən öyrənmədiniz, üzərində düşünmədiniz, sadəcə cahilcəsinə yalan saydınız. Bəs onda siz nə iş görürdünüz? Ayələrimə inanmaqdan başqa nə ilə məşğul idiniz?"

Bu sual onların heç bir haqlı bəhanəsinin olmadığını ortaya qoyur. Onlar nə ayələri araşdırıb öyrəndilər, nə də ki, təkzib etmək üçün hər hansı bir elmi dəlilə malik oldular. Sadəcə olaraq təkəbbür və inad üzündən haqqı yalan saydılar. Buna görə də əzab onlara haqq oldu və onlar özlərini müdafiə edəcək heç bir cavab tapa bilməyəcəklər.

Bu ayə bizə çox mühüm bir dərs verir: insan haqqı araşdırmadan, öyrənmədən, üzərində düşünmədən inkâr etməməlidir. Əgər bir insan Quranın ayələrini açıq qəlblə, səmimi niyyətlə oxuyub üzərində düşünərsə, onun haqq olduğunu görəcək. Allahın ayələri o qədər aydın və gözəldir ki, onları təkzib edən insan əslində öz cahilliyini və inadını ortaya qoyur.

Ey insan! Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır. Quranı oxu, onun ayələri üzərində düşün, onları öyrənməyə çalış. Çünki bilmədən, araşdırmadan haqqı təkzib etmək insanı əbədi ziyana aparır. Allahın kəlamı sənə doğru yolu göstərir — ona qulaq as, qəlbinlə qəbul et və onun işığında yaşa.