نمل سۈرىسى — ئايەت 84

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• «حَتَّىٰ إِذَا جَاءُوا»: تاكى ئۇلار كەلگەن چاغدا، يەنى ھېساب مەيدانىغا كەلگەن ۋاقىتتا.
• «أَكَذَّبْتُم بِآيَاتِي»: مېنىڭ ئايەتلىرىمنى يالغانغا چىقاردىڭلارمۇ؟
• «وَلَمْ تُحِيطُوا بِهَا عِلْمًا»: ئۇلارنى ئىلمىي جەھەتتىن تولۇق چۈشىنىپ يېتەلمىدىڭلار، يەنى ئۇلارنىڭ باتىللىقىنى بىلىپ يەتمىدىڭلار.
• «أَمَّاذَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ»: ياكى سىلەر قانداق ئەمەل قىلىپ كەلدىڭلار؟ بۇ سوئال ئۇلارنى ئەيىبلەش ۋە ئۇياتقا قويۇش ئۈچۈندۇر.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا كاپىرلارنى ھېساب مەيدانىغا توپلىغان ۋاقىتتا، ئۇلارغا ئەيىبلەش ۋە ئۇياتقا قويۇش يۈزىسىدىن مۇنداق دەيدۇ: «سىلەر مېنىڭ پەيغەمبەرلىرىمگە نازىل قىلغان ئايەتلىرىمنى ۋە بىرلىكىمگە، يالغۇز مېنىڭ ئىبادەتكە لايىق ئىكەنلىكىمگە دەلالەت قىلىدىغان ئايەتلىرىمنى يالغانغا چىقاردىڭلارمۇ؟ ھالبۇكى سىلەر ئۇلارنىڭ باتىللىقىنى ئىلمىي جەھەتتىن بىلىپ يېتەلمىدىڭلار، ئۇلار ھەققىدە توغرا ئويلىنىپ تەپەككۇر قىلمىدىڭلار، بەلكى بىلمەستىن يالغانغا چىقاردىڭلار. ئەگەر ئايەتلىرىمنى يالغانغا چىقارمىساڭلار، ئۇنداقتا سىلەر قانداق ئەمەل قىلىپ كەلدىڭلار؟ ئۇلارغا ئىمان كەلتۈرۈپ ئەمەل قىلدىڭلارمۇ ياكى ئىنكار قىلىپ يۈزدىڭلارمۇ؟»

بۇ سوئال ئۇلارنىڭ ھېچقانداق باھانە-سەۋەب كەلتۈرەلمەيدىغانلىقىنى، ئۆزلىرىنى قۇتقۇزالايدىغان ھېچقانداق دەلىل-ئىسپات تاپالمايدىغانلىقىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇلار زۇلۇم ۋە يالغانغا چىقىرىش سەۋەبىدىن ئازاب ئۇچۇرىغا لايىق بولۇپ، ئەندى ئەزاب ئۇلارغا ھەق بولغان، شۇڭا ئۇلار ھېچقانداق سۆز قىلالمايدۇ ۋە ئۆزلىرىگە كەلگەن يامان ئازابتىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ھېچقانداق دەلىل كەلتۈرەلمەيدۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئەسكەرتىدۇكى، ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئويلىنىپ، چۈشىنىپ، ئۇنىڭ ھەقىقىيلىكىنى تونۇش بىزنىڭ مەسئۇلىيىتىمىزدۇر. ئاللاھ تائالا بىزگە ئەقىل ۋە ۋىجدان بەرگەن، شۇنداقلا پەيغەمبەرلەر ۋە كىتابلار ئارقىلىق ھىدايەت يولىنى كۆرسەتكەن. بىز ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى ئۆگىنىپ، ئۇنىڭ بىرلىكىنى تونۇپ، شۈكۈر قىلىپ، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىغا بويسۇنۇشىمىز كېرەك. ئاللاھ تائالا بىزنى ھەقىقەتنى چۈشىنىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىدىغانلاردىن قىلسۇن.