سورت آل عمران — آیت 137

قد خلت من قبلکم سنن: یعني له مخیږو چې له تاسو نه مخکې هم د الله تعالیٰ په مخلوقاتو کې داسې لارې چارې او قانونونه تېر شوي دي، یعنې الله تعالیٰ د تېرو امتونو سره د هغوی د کړنو له مخې معامله کړې ده.

فسیروا في الارض: یعني په ځمکه کې سفر وکړئ.

فانظروا کیف کانت عاقبة المکذبین: یعني وګورئ چې د هغو کسانو انجام څنګه و چې د الله تعالیٰ د رسولانو تکذیب یې کړی و.

د احد د غزا په ورځ چې مسلمانان له سختې ازمېښت او تکلیف سره مخ شول، الله تعالیٰ د خپلو مومنو بندګانو د تسلیت او زړه سکون لپاره دا آیت نازل کړ. الله تعالیٰ فرمايي: اې مومنو بندګانو! له تاسو نه مخکې هم ډېر امتونه او قومونه تېر شوي دي، او د الله تعالیٰ قانون دا و چې د هغوی په منځ کې به مومنان په ازمېښت اخته کېدل، د کافرانو سره به یې جنګ کاوه، خو په پای کې به بریا او کاميابي تل د مومنانو برخه وه. کافرانو ته به یې د دوی د تکذیب او سرغړونې له امله سزا ورکوله.

له همدې امله الله تعالیٰ مومنانو ته لارښوونه کوي چې په ځمکه کې سفر وکړئ او د تېرو قومونو آثار او نښې وګورئ، لکه د عاد، ثمود، فرعون او نورو قومونو کنډوالې او تباه شوي کورونه. وګورئ چې هغو کسانو ته څه ورسېدل چې د الله تعالیٰ د رسولانو تکذیب یې کاوه، د هغوی کورونه خالي شول، د هغوی واکمني له منځه لاړه، او د هغوی پایله هلاکت او تباهي وه.

دا د الله تعالیٰ تلپاتې سنت (قانون) دی چې د حق ملاتړ کوي او باطل له منځه وړي. نو اې مومنو! تاسو د دې غم او تکلیف له امله مه خپه کېږئ چې په احد کې مو تلفات ولیدل، ځکه چې دا د الله تعالیٰ ازمېښت دی چې مومنان پکې معلوم شي، او په پای کې به تل بریا د مومنانو وي. لکه څنګه چې تېرو امتونو کې د پیغمبرانو ملګرو ته بریا ورکړل شوې وه، هماغه شان به تاسو ته هم بریا او نصرت درکړل شي، که چېرې تاسو په ایمان او صبر ټینګ ودرېږئ.

دا آیت مومنانو ته د صبر او استقامت درس ورکوي، او دوی ته دا حقیقت ښیي چې د دنیا مصیبتونه او تکلیفونه تلپاتې نه دي، بلکې د الله تعالیٰ سره مرسته او بریا تل د مومنانو ملګرې وي. نو په مصیبتونو کې باید صبر وکړو، له تېرو قومونو نه عبرت واخلو، او په دې باور ټینګ واوسو چې الله تعالیٰ هیڅکله خپل مومنان بندګان نه پرېږدي.