آل عمران سۈرىسى — ئايەت 137

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• خَلَتْ: ئۆتتى، ئۆتكەن بولды.
• سُنَنٌ: (سۈننەت)نىڭ كۆپلۈكى، يەنى ئاللاھنىڭ ئۆتكەن ئۈممەتلەرگە قوللانغان قانۇن-قائىدىلىرى ۋە يوللىرى.
• فَسِيرُوا: ئەمدى سەپەر قىلىڭلار، يۈرۈڭلار.
• عَاقِبَةُ: ئاقىۋەت، ئاخىرقى نەتىجە.
• الْمُكَذِّبِينَ: (ئاللاھ ۋە پەيغەمبەرلىرىنى) ئىنكار قىلغۇچىلار، يالغانغا چىقارغۇچىلار.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئۇھۇد جېڭىدە مۇئمىنلەر يارىلانغان ۋە زىيان تارتقان چاغدا، ئاللاھ تائالا ئۇلارغا تەسەللى بېرىپ مۇنداق دەيدۇ: سىلەردىن ئىلگىرىمۇ نۇرغۇن ئۈممەتلەر ئۆتكەن بولۇپ، ئاللاھنىڭ ئۇلارغا قارىتا قويغان قانۇنىيىتى ئەمەلىيەتكە ئاشقان. يەنى كاپىرلار مۇئمىنلەرگە قارشى ئۇرۇش قىلغاندا، ئاخىرقى غەلىبە ھەمىشە مۇئمىنلەرگە بولغان. شۇڭا يەر يۈزىدە سەپەر قىلىپ، ئاللاھ ۋە پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغان ئاۋۋالقى ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىنىڭ قانداق بولغانلىقىنى كۆزىتىڭلار. ئۇلارنىڭ دۆلەتلىرى ۋەيران بولغان، ھۆكۈمرانلىقلىرى يوقاپ كەتكەن، ئۆي-ماكانلىرى تالان-تاراج بولغان. بۇ ئاللاھنىڭ ئۆزىنىڭ پەيغەمبەرلىرىنى ئىنكار قىلغانلارغا قارىتا قويغان ئۆزگەرمەس قانۇنىيىتىدۇر. ئەگەر سىلەر شەك قىلساڭلار، يەر يۈزىنى كېزىپ، ئۇلارنىڭ قالدۇق ئەسەرلىرىدىن ئىبرەت ئېلىڭلار.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرگە قىيىنچىلىق ۋە سىناقلارغا بەرداشلىق بېرىشكە تەسەللى بېرىدۇ، چۈنكى ئاخىرقى غەلىبە ھەمىشە تەقۋادارلارغا مەنسۇپ.
• ئاللاھنىڭ قانۇنىيىتى ئۆزگەرمەيدۇ: كاپىرلار ۋە ئىنكار قىلغۇچىلارنىڭ ئاقىۋىتى ھەمىشە ھالاكەت ۋە زىيان بولىدۇ.
• تارىختىن ئىبرەت ئېلىش، ئۆتكەن ئۈممەتلەرنىڭ ئاقىۋىتىدىن ساۋاق ئېلىش مۇئمىنلەر ئۈچۈن مۇھىم بىر يېتەكچىلىكتۇر.
• ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى ئويلىنىشقا، تەپەككۇر قىلىشقا ۋە تارىخىي پاكىتلاردىن ئىبرەت ئېلىشقا چاقىرىدۇ.
• ئاللاھنىڭ ياردىمى ۋە غەلىبىسى سەۋر قىلغۇچى ۋە ئىمانىدا چىڭ تۇرغۇچىلارغا يېقىندۇر.