Аль Имран сүресі — Аят 137

1. Сөздердің мағынасы:

• خَلَتْ — өтті, артта қалды, бұрын болып кетті.
• سُنَنٌ — заңдылықтар, жолдар, Аллаһтың әдеттегі үрдістері (сүннеттер). Бұл жерде Аллаһтың өткен үмметтерге қатысты қойған заңдылықтары мен сынақ жолдары.
• فَسِيرُوا — ендеше жүріңдер, сапар шегіңдер.
• عَاقِبَةُ — соңы, ақыры, соңғы нәтижесі.
• الْمُكَذِّبِينَ — өтірікке шығарғандар, яғни Аллаһтың елшілерін және Оның уәделерін жалғанға шығарғандар.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят Ухуд шайқасынан кейін қиындыққа тап болған мүміндерге жұбаныш ретінде түсірілді. Аллаһ Тағала оларға былай деп хабарлайды: сендерден бұрын да сансыз үмметтер өтті, олар да сендер сияқты сынаққа ұшырады. Бірақ Аллаһтың өзгермейтін заңдылығы бойынша, соңғы жеңіс әрқашан мүміндер жағында болды. Кафырлар уақытша үстемдік құрғанымен, ақырында олардың күш-қуаты жойылып, мүміндер ақиқатқа жеңіс тапты.

Сондықтан Аллаһ адамдарды жер бетін кезіп, өткен халықтардың тағдырынан ғибрат алуға шақырады. Өтірікке шығарғандардың қалалары қаңырап бос қалды, патшалықтары жойылды, іздері де қалмады. Бұл — Аллаһтың елшілерін жалғанға шығарғандардың ақыры қандай болғанын көзбен көріп, ой салуға шақыру. Егер сендерге қарсы күштер уақытша басым болып жатса, бұл Аллаһтың заңдылығынан тыс емес — бұл сынақ, ал соңғы нәтиже әрдайым тақуалар үшін жақсы.

1. Алынатын ғибраттар мен пайдалар:

• Аллаһтың заңдылықтары өзгермейді: Тарих қайталанып отырады. Мүміндер қиындыққа тап болса, бұл — сынақ, ал соңғы жеңіс — сабыр еткендердікі.
• Тарихтан ғибрат алу — иманның белгісі: Жер бетіндегі қираған өркениеттер, жойылған халықтар — бұл Аллаһтың әділдігінің куәсі. Олардан сабақ алу — ақылдылық.
• Үміт үзілмейді: Ухудтағы жеңіліс пе, әлде басқа да қиындық па — бұл түпкілікті нәтиже емес. Аллаһтың уәдесі шын: тақуалардың ақыры — жеңіс.
• Ислам — тарихтың мәнін түсіндіретін дін: Ислам бізге тарихты тек оқиғалар тізбегі ретінде емес, Аллаһтың хикметі мен әділдігінің көрінісі ретінде түсінуді үйретеді.
• Сабыр мен сенім — жеңістің кілті: Өткен үмметтердің тағдыры бізге сабыр еткендердің соңы әрқашан жақсы болатынын көрсетеді. Бұл — мүміндерге үлкен жұбаныш әрі рухани күш.