سوره آل عمران — آیه 137

معانی کلمات:

• خَلَتْ: گذشت و سپری شد.
• سُنَنٌ: جمع «سُنَّة» به معنای روشها، راهها و قوانین الهی که در میان امتهای پیشین جاری بوده است.
• عاقِبَة: سرانجام و پایان کار.

تفسیر آیه:

خداوند متعال پس از آنکه مؤمنان در روز «اُحُد» آسیب دیدند و عدهای از آنان به شهادت رسیدند، برای تسلی و دلگرمی آنان این آیه را نازل فرمود. میفرماید: ای مؤمنان! پیش از شما امتها و ملتهایی بودند که سنتهای الهی در مورد آنان جاری شد؛ به این معنا که خداوند آنان را به ابتلائات و سختیها آزمایش کرد و پس از آن، پیروزی و عاقبت نیکو را برای مؤمنان آنان قرار داد و کافران و تکذیبکنندگان را به هلاکت و نابودی رساند. پس شما نیز در زمین سیر کنید و با چشم عبرت بنگرید که سرانجام کسانی که پیامبران خدا را تکذیب کردند چه شد؛ خانههایشان ویران، قدرتشان نابود و آثارشان از بین رفت. این سنت الهی است که تغییر و تبدیلی ندارد و همواره عاقبت نیک از آنِ پرهیزکاران و مؤمنان است و نابودی و خواری نصیب تکذیبکنندگان حق خواهد بود.

فواید و پیامهای آیه:

• سختیها و مصیبتها بخشی از سنت الهی در زندگی مؤمنان است و نباید موجب یأس و ناامیدی شود؛ بلکه باید آن را وسیلهای برای رشد و تقویت ایمان دانست.
• تاریخ و سرنوشت امتهای پیشین، بهترین درس عبرت برای انسانهاست؛ بنابراین مطالعه تاریخ و تفکر در عاقبت کار دیگران، از مهمترین راههای هدایت و پندپذیری است.
• این آیه اطمینان میدهد که پیروزی نهایی همیشه از آنِ اهل ایمان است و کافران و تکذیبکنندگان هرچند موقتاً قدرتنمایی کنند، سرانجامشان نابودی و شکست خواهد بود.
• دعوت به سیر و سفر در زمین با هدف عبرتآموزی، نشان میدهد که اسلام دینی است که با عقل و تفکر و تجربهاندوزی همراه است و انسان را به شناخت آیات الهی در آفاق و انفس فرا میخواند.