آل عمران سۈرىسى — ئايەت 144

1. مۇھىم سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• «خَلَتْ»: ئۆتتى، ئالدىن ئۆتكەن.
• «انقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ»: ئارقىڭلارغا قايتتىڭلار، يەنى دىنىڭلاردىن ياندىڭلار.
• «الشَّاكِرِينَ»: شۈكۈر قىلغۇچىلار، يەنى ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىپ، ئىماندا مۇستەھكەم تۇرغۇچىلار.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام پەقەت ئاللاھنىڭ بىر پەيغەمبىرىدۇر، ئۇنىڭدىن ئىلگىرى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەر كەلگەن ۋە ئۆتكەن. ئۇلارمۇ ئىنسان ئىدى، ئۇلارمۇ ئۆلچان ياكى شېھىت بولغان. ئەگەر مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام ۋاپات تاپسا ياكى ئۆلتۈرۈلسە، سىلەر ئىسلام دىنىدىن يېنىپ، ئارقىڭلارغا قايتامسىلەر؟ ھەر كىم دىنىدىن يېنىپ ئارقىسىغا قايتسا، ئاللاھقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ، پەقەت ئۆزىگە زىيان يەتكۈزىدۇ. ئاللاھ تائالا شۈكۈر قىلغۇچىلارغا، يەنى ئىمانىدا مۇستەھكەم تۇرۇپ، ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلغۇچىلارغا ياخشى مۇكاپات بېرىدۇ.

بۇ ئايەت ئۇھۇد جېڭىدا مۇھەممەد ئەلەيھىسسالام شېھىت بولدى دېگەن يالغان خەۋەر تارقالغاندا نازىل بولغان. بەزى مۇسۇلمانلار بۇ خەۋەرنى ئاڭلاپ، روھىي جەھەتتىن بوشىشىپ، جەڭ مەيدانىدىن چېكىنگەن. ئاللاھ تائالا بۇ ئايەت بىلەن ئۇلارنى ئەسلىگە كەلتۈرۈپ، پەيغەمبەرنىڭمۇ ئىنسان ئىكەنلىكىنى، ئۇنىڭدىن ئىلگىرىكى پەيغەمبەرلەرنىڭمۇ ئۆتكەنلىكىنى ئەسكەرتىپ، ئىماننىڭ پەقەت پەيغەمبەرنىڭ ھاياتلىقىغا باغلىق ئەمەسلىكىنى، بەلكى ئاللاھنىڭ دىنىغا مۇستەھكەم ئېتىقاد قىلىش كېرەكلىكىنى ئۆگەتكەن.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئىسلام دىنى پەقەت بىر شەخسكە باغلىق ئەمەس، بەلكى ئاللاھ تائالانىڭ ئەبەدىي دىنىدۇر. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ۋاپات تاپقان تەقدىردىمۇ، ئىسلام دىنى داۋاملىق مەۋجۇت بولىدۇ.
• ھەر بىر مۇسۇلمان ئۆز ئىمانى ئۈچۈن مەسئۇل، ئىماننى ھەر قانداق ئەھۋالدا مۇستەھكەم ساقلىشى كېرەك.
• دىنىدىن يېنىش پەقەت ئۆزىگە زىيان يەتكۈزىدۇ، ئاللاھقا ھېچقانداق زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ.
• ئاللاھنىڭ نېمەتلىرىگە شۈكۈر قىلىش ۋە ئىماندا مۇستەھكەم تۇرۇش مۇسۇلماننىڭ ئەڭ مۇھىم سۈپەتلىرىدىندۇر.
• ئاللاھ تائالا شۈكۈر قىلغۇچىلارغا چوڭ مۇكاپات ۋە ياخشى ئاقىبەت ۋەدە قىلغان، بۇ مۇسۇلمانلارنى ئۈمىد ۋە روھلاندۇرۇش بىلەن بىرگە، ئىبادەت ۋە ئىتائەتتە داۋاملىق بولۇشقا تەرغىب قىلىدۇ.