آل عمران سۈرىسى — ئايەت 164

1. ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• مَنَّ: ئىنئام قىلدى، مەرھەمەت قىلدى، ياخشىلىق قىلدى.
• أَنفُسِهِمْ: ئۇلارنىڭ ئۆزلىرىدىن، يەنى ئەرەب ئىرقىدىن.
• يَتْلُو: ئوقۇپ بېرىدۇ، تىلاۋەت قىلىدۇ.
• يُزَكِّيهِمْ: ئۇلارنى گۇناھ ۋە يامان ئەخلاقتىن پاكلايدۇ، تەربىيە قىلىدۇ.
• الْكِتَابَ: قۇرئان كەرىم.
• الْحِكْمَةَ: ھېكمەت، يەنى پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ سۈننىتى ۋە دىنىي چۈشەنچە.
• ضَلَالٍ مُّبِينٍ: ئوچۇق-ئاشكارا ئازغۇنلۇق، روشەن گۇمراھلىق.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇئمىنلەرگە قىلغان ئۇلۇغ ئىنئامىنى ئەسكەرتىدۇ. ئۇ زات ئۇلارغا شۇنداق بىر پەيغەمبەرنى ئەۋەتتىكى، ئۇ پەيغەمبەر ئۇلارنىڭ ئۆز ئىچىدىن، ئۆز ئىرقى ۋە ئۆز تىلىدىن چىققان بولۇپ، ئۇلار ئۇنى چۈشىنەلەيدۇ، ئۇنىڭغا ئەگىشەلەيدۇ ۋە ئۇنىڭ بىلەن شەرەپلىنىدۇ. ئۇ پەيغەمبەر ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇپ بېرىدۇ، ئۇلارنى شېرىك كەلتۈرۈشتىن ۋە يامان ئەخلاقلاردىن پاكلاپ، ئۇلارنىڭ قەلبىنى ۋە روھىنى تازىلايدۇ، ئۇلارغا قۇرئاننى ۋە ھېكمەتنى، يەنى پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىنى ئۆگىتىدۇ. ھالبۇكى، ئۇلار بۇ پەيغەمبەر ئەۋەتىلىشتىن ئىلگىرى ئوچۇق-ئاشكارا گۇمراھلىقتا، ھەقىقەتنى تونۇمايدىغان، توغرا يولنى بىلمەيدىغان نادانلىق ۋە ئازغۇنلۇق ئىچىدە ئىدى. ئاللاھنىڭ بۇ ئىنئامى ئۇلارنى زۇلمەتتىن نۇرغا، گۇمراھلىقتىن ھىدايەتكە ئېلىپ چىقتى.

1. بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەرگە پەيغەمبەر ئەۋەتىش ئارقىلىق ئەڭ چوڭ مەرھەمەت ۋە ئىنئامنى قىلغان. بۇ ئىنئام ھەر قانداق ماددىي بايلىقتىن ئۈستۈن.
• پەيغەمبەرنىڭ ئۆز ئىچىدىن، ئۆز تىلىدا بولۇشى ئۇنىڭ ۋەزىپىسىنى چۈشىنىش ۋە قوبۇل قىلىشتا ئاسانلىق يارىتىدۇ. بۇ ئاللاھنىڭ ئىنسانلارغا بولغان مەرھەمىتىنىڭ بىر ئىپادىسىدۇر.
• پەيغەمبەرنىڭ ۋەزىپىسى ئۈچ مۇھىم نۇقتىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ: ئاللاھنىڭ ئايەتلىرىنى ئوقۇش، قەلب ۋە ئەخلاقنى پاكلاش، قۇرئان ۋە ھېكمەتنى ئۆگىتىش. بۇ ئۈچى ئىنساننىڭ دىنىي ۋە دۇنيەۋى سائادەتكە يېتىشىنىڭ ئاساسىدۇر.
• ئىسلام دىنى ئىلم-مەرىپەت ۋە ئەخلاق تەربىيەسىگە ئەھمىيەت بېرىدۇ. پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالام ئىلم ۋە ئەخلاقنى بىرلەشتۈرگەن ئۈلگە بولۇپ، ئۇنىڭ تەلىماتى ئىنساننىڭ روھىي ۋە ئەخلاقىي يۈكسىلىشىنى كۆزلىگەن.
• ئىنسانلار پەيغەمبەر ئەۋەتىلمىگەن بولسا، گۇمراھلىق ۋە نادانلىق ئىچىدە قالاتتى. شۇڭا پەيغەمبەرگە ئەگىشىش ۋە ئۇنىڭ تەلىماتلىرىنى ئۆگىنىش ھەر بىر مۇئمىننىڭ بۇرچىدۇر.
• بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئىسلام دىنى ئىنسانلارنى جەھەللىقتىن ئىلمگە، ئازغۇنلۇقتىن ھىدايەتكە، يامان ئەخلاقتىن گۈزەل ئەخلاققا يېتەكلەيدىغان نۇرلۇق يولدۇر. بىز بۇ نېمەتنىڭ قەدرىنى بىلىپ، ئاللاھقا شۈكرى قىلىشىمىز ۋە پەيغەمبەرنىڭ سۈننىتىگە ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك.