سوره آل عمران — آیه 164

معانی کلمات:

• مَنَّ: نعمت بزرگ و گرانبهایی بخشید.
• یُزَکِّیهِم: آنان را از شرک و پلیدیهای اخلاقی پاک میگرداند.
• الْحِکْمَةَ: سنت پیامبر و فهم درست دین.
• ضَلَالٍ مُبِین: گمراهی آشکار و روشن.

تفسیر آیه:

خداوند متعال بر مؤمنان نعمتی بزرگ و بیمانند ارزانی داشت؛ آنگاه که پیامبری از میان خودشان (از جنس عرب و همزبانشان) برانگیخت تا بتوانند سخن او را بهخوبی بفهمند و از او بیاموزند. این رسول، آیات خدا را بر آنان میخواند، دلهایشان را از آلودگیهای شرک و اخلاق زشت پاک میگرداند و به آنان قرآن و حکمت (سنت نبوی) را میآموزد. پیش از بعثت این پیامبر، آنان در گمراهی آشکار و ژرفی به سر میبردند؛ نه از کتاب و پیامبری خبر داشتند و نه راه رستگاری را میدانستند.

فواید و پیامهای آیه:

1. بعثت پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) بزرگترین نعمت الهی بر بشریت است؛ نعمتی که مایهی رستگاری دنیا و آخرت است.
2. فرستادن پیامبر از جنس خود مردم، نشانهی لطف و محبت خداوند است؛ زیرا بشر میتواند با او انس بگیرد و از او الگو بگیرد.
3. هدف از رسالت، تزکیهی نفوس و تعلیم کتاب و حکمت است؛ یعنی دین اسلام تنها به عبادت ظاهری نمیپردازد، بلکه به پاکسازی درون و رشد اخلاقی و علمی انسانها توجه کامل دارد.
4. شناخت نعمتهای الهی، شکرگزاری را در دل انسان زنده میکند و او را به اطاعت از فرمان خدا و پیروی از رسولش ترغیب مینماید.
5. این آیه به ما میآموزد که پیش از اسلام، انسانها در جهل و گمراهی بودند و این دین بود که آنان را از تاریکیها به سوی نور هدایت کرد؛ پس باید قدر این نعمت بزرگ را بدانیم و آن را به دیگران نیز برسانیم.