آل عمران سۈرىسى — ئايەت 163

بۇ ئايەتتە ئاللاھ تائالا مۇئمىنلەر بىلەن كاپىرلارنىڭ، ياخشى ئەمەل قىلغۇچىلار بىلەن يامان ئەمەل قىلغۇچىلارنىڭ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ئوخشاش دەرىجىدە بولمايدىغانلىقىنى، ھەر بىرىنىڭ ئۆز ئەمىلىگە قاراپ مۇكاپات ياكى جازاغا ئېرىشىدىغانلىقىنى بايان قىلىدۇ.

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• دَرَجَاتٌ — دەرىجىلەر، مەرتىبىلەر. بۇ يەردە "ھەر خىل دەرىجىلەرگە ئىگە كىشىلەر" دېگەن مەنىدە.
• عِندَ اللَّهِ — ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا، يەنى ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ۋە ئۇنىڭ ھۆكمىدە.
• بَصِيرٌ — كۆرگۈچى، ھەممە ئىشنى كۆرۈپ تۇرغۇچى. ئاللاھ ھەر قانداق ئەمەلنى كۆرۈپ تۇرىدۇ، ھېچ نەرسە ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە مۇنداق خەۋەر بېرىدۇ: جەننەت ئەھلى بولغان مۇئمىنلەر ئاللاھنىڭ رازىلىقىغا ئېرىشتۈرىدىغان ئەمەللەرنى قىلىدۇ، ئۇلارنىڭ دەرىجىلىرى ئوخشاش ئەمەس، بەلكى ئەمەللىرىنىڭ سۈپىتىگە قاراپ ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەر خىل دەرىجىلەردە بولىدۇ. شۇنىڭدەك، دوزاخ ئەھلى بولغان كاپىرلار ۋە گۇناھكارلار ئاللاھنىڭ غەزىپىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىدىغان ئەمەللەرنى قىلىدۇ، ئۇلارمۇ ئۆز ئەمەللىرىگە قاراپ ھەر خىل تۆۋەن دەرىجىلەردە بولىدۇ. ئۇلار ھەرگىز باراۋەر بولمايدۇ. بۇ دەرىجىلەر پەقەت ئاخىرەتتە ئەمەس، بەلكى دۇنيادىمۇ ئاللاھنىڭ ھۆكمىدە مەۋجۇت. ئاللاھ تائالا بەندىلىرىنىڭ قىلغان ھەممە ئەمەللىرىنى كۆرۈپ تۇرىدۇ، ھېچقانداق ئەمەل ئۇنىڭدىن يوشۇرۇن قالمايدۇ. ئۇ ھەر بىر كىشىگە قىلغان ئەمىلىگە قاراپ ئاخىرەتتە مۇكاپات ياكى جازا بېرىدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ھەر بىر بەندىسىنىڭ ئەمىلىنى ئادىللىق بىلەن باھالايدۇ، ھېچكىمگە زۇلۇم قىلمايدۇ.
• ياخشى ئەمەل قىلغان كىشىنىڭ دەرىجىسى ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا يۇقىرى بولىدۇ، بۇ مۇئمىنلەرنى ياخشى ئەمەل قىلىشقا ئۈندەيدۇ.
• ئاللاھ ھەممە ئىشنى كۆرۈپ تۇرىدىغان بولغاچقا، بەندىلەر ھەر قانداق ئەمەلنى قىلغاندا ئاللاھنىڭ كۆزىتىپ تۇرغانلىقىنى ئېسىدە تۇتۇشى كېرەك.
• ئىسلام دىنى ئادالەت ۋە ئەمەلگە قاراپ مۇكاپاتلاش پرىنسىپىنى ئاساس قىلىدۇ، بۇ ئىنسانلارنى ھەقىقەتەن ياخشىلىققا يېتەكلەيدۇ.
• ئاخىرەتتىكى دەرىجىلەرنىڭ پەرقلىق بولۇشى ئىنسانلارنى دۇنيادا ياخشى ئەمەللەرنى كۆپرەك قىلىشقا ۋە ئاللاھنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەشكە تەرغىب قىلىدۇ.