سوره آل عمران — آيت 170

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ:

• فَرِحِينَ: خوش ٿيندڙ، شادمان.
• آتَاهُمُ: الله تعاليٰ کين ڏنو.
• فَضْلِهِ: پنهنجي فضل ۽ ڪرم سان.
• يَسْتَبْشِرُونَ: خوشخبري وٺندڙ، يعني اها ڳالهه ٻڌي خوش ٿيندا آهن.
• لَمْ يَلْحَقُوا بِهِم: جيڪي اڃا کين نه مليا، يعني پويان رهيل ڀائر.
• مِّنْ خَلْفِهِمْ: سندن پويان، دنيا ۾ رهيل.
• أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ: ته کين ڪو به ڊپ نه هوندو.
• وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ: ۽ نه ئي اهي غمگين ٿيندا.

2) آيت جي تفسير:

هي آيت انهن شهيدن جي باري ۾ آهي جيڪي الله جي راهه ۾ قربان ٿيا. الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته اهي شهيد پنهنجي رب جي طرفان ملندڙ فضل ۽ ڪرم تي بيحد خوش ۽ شادمان آهن. کين اهڙي نعمت ۽ رضا ملي آهي جو سندن اکيون ٺري پيون آهن.

انهن جي خوشي جو هڪ ٻيو سبب پڻ آهي: اهي پنهنجي انهن ڀائرن بابت خوشخبري وٺن ٿا جيڪي اڃا دنيا ۾ پويان رهجي ويا آهن ۽ اڃا کين نه مليا آهن. شهيدن کي خبر آهي ته جيڪڏهن اهي به الله جي راهه ۾ خلوص سان وڙهندا ۽ شهيد ٿيندا، ته کين به اهڙو ئي فضل ۽ ڪرامت ملندي جيڪا کين ملي آهي. ان ڪري اهي پنهنجي پويان رهيل ڀائرن جي لاءِ خوش ٿين ٿا.

پوءِ ٻڌايو ويو ته اهڙن شهيدن کي نه اڳتي جي معاملي ۾ ڪو ڊپ هوندو ۽ نه ئي دنيا ۾ رهجي ويل شين تي ڪو غم هوندو. يعني کين آخرت جي زندگي ۾ ڪنهن به قسم جي خوف ۽ حزن جو سامنا نه ٿيندو، ۽ نه ئي دنيا جي وڃايل حصن تي افسوس ٿيندو.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• شهادت جي عظيم حيثيت: هي آيت ٻڌائي ٿي ته الله جي راهه ۾ شهيد ٿيڻ ڪو نقصان نه آهي، پر اهو هڪ وڏو اعزاز ۽ فضل آهي. شهيد زنده آهي ۽ پنهنجي رب وٽ روزي رزق وٺندڙ آهي.
• الله جي فضل تي راضي رهڻ: شهيد پنهنجي رب جي ڏنل فضل تي خوش ۽ مطمئن آهن. اهو اسان کي سيکاريندو آهي ته اسان به الله جي ڏنل نعمتن تي شڪر ۽ رضا جو اظهار ڪريون.
• امت جي ڀائرن سان محبت: شهيد پنهنجي پويان رهيل ڀائرن جي ڀلائي ۽ سندن به آخرت ۾ ڪاميابي جي خوشخبري وٺن ٿا. اهو اسان کي ٻڌائي ٿو ته مسلمانن کي هڪ ٻئي جي ڀلائي جو خيال رکڻ گهرجي ۽ هڪ ٻئي جي نيڪي جي تمنا رکڻ گهرجي.
• آخرت جي ڪاميابي جو يقين: جيڪي الله جي راهه ۾ قربان ٿين ٿا، انهن کي آخرت ۾ نه ڪو ڊپ هوندو ۽ نه ڪو غم. هي اسان کي ترغيب ڏئي ٿو ته اسان دنيا جي عارضي زندگي کان وڌيڪ آخرت جي دائمي زندگي جي لاءِ ڪوشش ڪريون.
• اسلام ۾ انعام جو تصور: الله تعاليٰ پنهنجي نيڪ ٻانهن کي اهڙو انعام ڏئي ٿو جنهن جي ڪا به حد نه آهي. اهو اسان کي اسلام ۽ قرآن جي طرف راغب ڪري ٿو ۽ اسان کي سمجھائي ٿو ته الله جي راهه ۾ قرباني ڪڏهن به ضايع نه ٿيندي.