Ас-Саджда сүрөсү — Аят 16

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• تَتَجَافَىٰ — алысташат, көтөрүлөт, четтеп кетет.
• جُنُوبُهُمْ — алардын капталдары (жандары).
• الْمَضَاجِعِ — төшөктөр, жатын орундар.
• يَدْعُونَ — алар дуба кылышат, чакырышат.
• خَوْفًا — коркуу менен, кооптонуу менен.
• طَمَعًا — үмүт кылуу менен, кызыгуу менен.
• رَزَقْنَاهُمْ — Биз аларга ырыскы кылган нерселерден.
• يُنفِقُونَ — сарп кылышат, жумшашат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллахка чын ыйман келтирген, Анын аяттарына ишенген адамдардын сүрөттөлүшү берилүүдө. Алар түнкү уйкуларынан туруп, төшөктөрүн таштап, Раббисине дуба кылышат. Алардын капталдары жатын ордунан алыстап, Аллахка бет бурушат. Бул алардын түнкү намаз окуган, тахажжуд кылган, Раббисине жалбарган пенделер экенин көрсөтөт.

Алар дуба кылышканда эки нерсе менен кайрылышат: бири — Аллахтын азабынан коркуу, экинчиси — Анын ырайымынан, жакшылыгынан үмүт кылуу. Башкача айтканда, алар коркуу менен үмүттү айкалыштырып, Аллахка ыклас менен сыйынышат.

Ошондой эле алар Аллах берген ырыскыдан, байлыктан, мал-мүлктөн Аллахтын жолунда сарп кылышат, садака беришет, жакшылык иштерге жумшашат. Бул алардын жөн гана дуба кылып тим болбостон, колундагы нерселерди да Аллахтын жолунда бөлүшүп, жардам берип, жакшылык кылууга даяр экенин билдирет.

Ошентип, бул аят ыймандуу адамдардын эки негизги сапатын ачып берет: биринчиси — түнкү намаз жана дуба аркылуу Аллахка болгон байланышы, экинчиси — ырыскысынан сарп кылып, жакшылык кылуусу. Бул эки сапат аларды башкалардан айырмалап, Аллахтын ырайымына жетүүгө себеп болот.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Бул аят ыймандуу адамдын түнкү уйкусун курмандык кылып, Аллахка дуба кылууга даяр экенин көрсөтөт. Бул — жан дүйнөнүн тазалыгынын жана Аллахка болгон чын ыкластын белгиси.
• Дуба кылууда коркуу менен үмүттү айкалыштыруу керек. Аллахтын азабынан коркуп, ырайымынан үмүт кылуу — ыймандуу адамдын жолу.
• Аллах берген ырыскыдан сарп кылуу, садака берүү, жакшылык иштерге жумшоо — ыймандын дагы бир белгиси. Байлык Аллахтын жолунда жумшалса, ал адамга да, коомго да пайда алып келет.
• Бул аят бизди түнкү намазга, дубага жана садакага чакырат. Бул ибадаттар адамды Аллахка жакындатып, жүрөгүн тынчтандырат жана жашоосун берекелүү кылат.
• Ыймандуу адамдын жашоосу жөн гана өзү үчүн эмес, Аллах үчүн жана башкалар үчүн да жакшылык кылуу менен өтөт. Бул — исламдын сулуулугу жана анын адамды жакшылыкка үндөгөн табияты.