Sure Ahzâb — Ayet 6

Kelime Anlamları:

• Evlâ (أَوْلَى): Daha yakın, daha öncelikli, daha layık.
• Ümmühât (أُمَّهَات): Anneler (çoğul).
• Ülü'l-erhâm (أُولُو الْأَرْحَامِ): Akraba sahipleri, kan bağı olan yakınlar.
• Me'rûf (مَعْرُوفًا): İyilik, güzel ve uygun davranış, vasiyet ve yardım.
• Mestûr (مَسْطُورًا): Yazılmış, takdir edilmiş, Levh-i Mahfuz'da kayıtlı.

Tefsir:

Bu mübarek ayet-i kerime, Peygamber Efendimiz (sallallahu aleyhi ve sellem) ile müminler arasındaki derin ve kutsal bağı, O'nun aile fertlerinin müminler nezdindeki yüce konumunu ve miras hukukundaki ilahi düzenlemeyi bizlere haber vermektedir.

Yüce Allah, Peygamberi'ni müminlere, onların kendi nefislerinden daha yakın ve daha öncelikli kılmıştır. Bu, O'nun (s.a.v.) emir ve yasaklarının, müminlerin kendi arzu ve isteklerinden önce geldiğini; O'nun verdiği hükümlerin, kişinin kendi menfaatine ve hevasına tercih edilmesi gerektiğini ifade eder. Mümin, Allah Resulü'nü canından, malından ve evladından daha çok sevmedikçe, O'nun rehberliğine tam anlamıyla teslim olmadıkça gerçek imanı tadamaz. Bu sevgi ve bağlılık, din ve dünya işlerinin tamamında O'nu (s.a.v.) kendimize en yakın görmemizi gerektirir.

Ayetin devamında, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) pak ve mübarek eşlerinin, müminlerin anneleri olduğu bildirilir. Bu, onlara karşı derin bir saygı ve hürmet beslememizi, onları incitecek her türlü söz ve davranıştan kaçınmamızı emreder. Bu manevi annelik, onlarla evlenmenin ebediyen haram kılınmasını da kapsar. Ancak bu hüküm, onlarla görüşme ve mahremiyet konularında öz anneler gibi olmayı gerektirmez; onlar, diğer mümin kadınlara karşı olduğu gibi hicap (örtünme) esaslarına tabidirler.

Daha sonra Allah Teâlâ, miras konusundaki ilahi düzeni açıklar: Akraba olanlar, Allah'ın Kitabı'nda (hükmünde) birbirlerine, (iman ve hicret kardeşliğiyle bağlı olan) diğer müminlerden ve muhacirlerden daha yakındır. İslam'ın ilk dönemlerinde, Mekke'den hicret edenlerle Medineli Ensar arasında kardeşlik bağı kurulmuş ve bu kardeşlik, miras hakkı doğurmuştu. Ancak bu ayetle birlikte bu uygulama neshedilmiş (yürürlükten kaldırılmış) ve miras, yalnızca kan bağı ve akrabalık esasına dayandırılmıştır. Bununla birlikte Müslümanlara, dostlarına ve yakınlarına vasiyet yoluyla iyilikte bulunmaları, onlara iyilik, yardım ve güzel muamelede bulunmaları serbest bırakılmıştır. Yani akraba olmayan dostlara miras bırakılamaz, ancak vasiyet veya hediye yoluyla iyilik edilebilir.

Bu hükümlerin tamamı, Levh-i Mahfuz'da yazılmış ve takdir edilmiş ezelî bir ilahi planın parçasıdır. Bu da gösteriyor ki, Allah'ın hükümleri asla değişmez, O'nun takdiri her türlü eksiklikten münezzehtir ve kulları için en hayırlı olanı en iyi bilendir.

Bu ayet-i kerime, bizlere üç büyük ders verir: Birincisi, Peygamberimize (s.a.v.) olan sevgimizi ve bağlılığımızı her şeyin üstünde tutmak; ikincisi, O'nun (s.a.v.) mübarek eşlerine karşı edep ve hürmette kusur etmemek; üçüncüsü ise, Allah'ın koyduğu hükümlere, akıl ve heveslerimizi değil, tam bir teslimiyetle itaat etmektir. Rabbimiz, bizleri Peygamberine (s.a.v.) gerçek anlamda ümmet olan, O'nun sünnetine sımsıkı sarılan ve ilahi hükümlere gönülden teslim olan kullarından eylesin.