Saba surasi — Oyat 21

Kalimalarning ma'nolari:

• Sulton: hukmronlik, kuch-qudrat, g'olib kelish vositasi.
• Shak: shubha, ikkilanish.
• Hafiz: har bir narsani kuzatib turuvchi, saqlovchi, nazorat qiluvchi.

Tafsir:

Alloh taolo Iblisning insonlarga bo'lgan munosabati haqida xabar berar ekan, uning ular ustidan hech qanday haqiqiy hukmronlik kuchiga ega emasligini bayon qiladi. Ya'ni, Iblisning odamlarni yo'ldan ozdirishga qodir bo'lgan zorli qudrati yo'q. U faqat vasvasa qiladi, xayolga soladi va yomon ishlarni ko'zga chiroyli ko'rsatadi. Xolos.

Alloh taolo Iblisga bu vasvasani qilishga izn berganining hikmati esa, bandalarning ichki holatini, ularning iymonini sinovdan o'tkazish va haqiqatni oshkor etishdir. Ya'ni, kim oxiratga, o'limdan keyin qayta tirilishga, savob va jazoga chin dildan iymon keltiradi, kim esa bu haqda shubha va ikkilanishda qoladi — bularning barchasi amalda namoyon bo'lishi uchundir. Bu sinov orqali mo'min kofirdan ajralib chiqadi.

So'ngra Alloh taolo O'zining ilmi va nazorati har narsani qamrab olganini ta'kidlab: "Robbing har bir narsani kuzatib turuvchi va saqlovchidir", deydi. U bandalarining barcha qilmishlarini biladi, ularni yozib turadi va ularga yaxshi-yomon amallariga yarasha mukofot yoki jazo beradi. Hech narsa Uning nazaridan chetda qolmaydi.

Foydalar:

1. Iblisning kuchi cheklangan — u faqat vasvasa qilishi mumkin, lekin insonni majburlab gunoh qildira olmaydi. Bu mo'minlarga katta tasalli beradi: gunohdan saqlanish ixtiyori bizning qo'limizda.
2. Sinovlar va vasvasalar ortida buyuk hikmat bor — ular orqali insonning iymoni chinakamligi namoyon bo'ladi. Qiyinchiliklarga sabr qilgan kishi Alloh huzurida yuksak darajalarga erishadi.
3. Allohning "Hafiz" ekani — U har bir bandasining amalini kuzatib, saqlab turadi. Bu esa odamda mas'uliyat hissini uyg'otadi va yaxshi amallarga undaydi.
4. Oxiratga iymon keltirish — insonni bu dunyoda to'g'ri yo'ldan yurishga, gunohlardan saqlanishga yetaklaydi. Kim oxiratga ishonsa, o'sha hayotga tayyorgarlik ko'radi.
5. Allohning ilmi va nazorati hamma narsani o'z ichiga oladi — bu mo'min qalbini sokinlik va ishonch bilan to'ldiradi, chunki u biladi: qilgan har bir yaxshiligi zoye ketmaydi, har bir yomonligi ham hisobga olinadi.