سوره سبا — آیه 34

معانی کلمات:

• مُترَف: کسی که در ناز و نعمت غرق شده و به خاطر ثروت و لذت‌های دنیوی، مستکبر و سرکش گشته است.
• نذیر: بیم‌دهنده و هشداردهنده؛ پیامبری که مردم را از عذاب الهی می‌ترساند.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه، پیامبر اکرم (صلی الله علیه وسلم) را تسلی می‌دهد و به او می‌فرماید: ای محمد! این رفتار قوم تو با تو، چیز تازه و بی‌سابقه‌ای نیست. ما در هیچ شهر و دیاری پیامبری نفرستادیم که مردم را از عذاب الهی بترساند و به سوی توحید و یکتاپرستی دعوت کند، مگر اینکه ثروتمندان مغرور و خوشگذرانِ آن دیار که در ناز و نعمت غرق بودند، در پاسخ به دعوت پیامبرشان گفتند: «ما به آنچه شما برای آن فرستاده شده‌اید، کافر و منکریم.» آنان نه تنها دعوت حق را نپذیرفتند، بلکه با تکبر و استکبار، رسالت پیامبران را انکار کردند. این سنت همیشگی خداوند در میان امت‌های پیشین بوده است؛ یعنی همیشه مخالفان سرسخت پیامبران، افراد مرفّه و صاحب‌نفوذی بودند که از ترس از دست دادن موقعیت و امتیازات خود، در برابر حق ایستادگی می‌کردند. پس ای پیامبر! غمگین مباش که این راه و روش همیشگیِ مترفان و مستکبران در برابر دعوت انبیاست.

فواید و پیام‌های آیه:

1. تسلیت و دلگرمی برای مؤمنان: بدانیم که مخالفت‌ها و دشمنی‌های ثروتمندان مغرور با دین خدا، سنت دیرینه‌ای است که در همه امت‌ها وجود داشته است. پس نباید از این مخالفت‌ها ناامید شویم و در مسیر حق سست گردیم.
2. هشدار درباره فریب ثروت و رفاه: نعمت‌های دنیوی اگر با شکر و تواضع همراه نباشد، می‌تواند عامل هلاکت انسان شود. ثروت و مقام، امتحان الهی است و نباید باعث تکبر و انکار حق شود.
3. شناخت دشمنان حقیقی دین: در هر زمان، اصلی‌ترین مانع گسترش دین، افراد مرفه و صاحب‌نفوذی هستند که منافعشان در خطر می‌افتد. مؤمنان باید این واقعیت را بشناسند و فریب ظاهر فریبنده آنان را نخورند.
4. صبر و استقامت در برابر سختی‌ها: راه حق همیشه با موانع و دشمنان همراه است؛ اما پیروزی نهایی از آنِ صابران و مخلصان است. همان‌گونه که پیامبران پیشین با صبر و استقامت، سرانجام بر مترفان غلبه کردند.