سوره سبا — آیه 43

معانی کلمات:

• بَیِّنات: آشکار و روشن، بدون هیچ ابهامی.
• إِفْک: دروغ بزرگ و ساختگی.
• مُفْتَری: به دروغ بافتهشده و به خدا نسبت دادهشده.
• سِحْرٌ مُبِین: جادوی آشکار و واضح.

تفسیر آیه:

هنگامی که آیات روشن و آشکار ما بر این کافران مکّه خوانده میشود، آنان بهجای پذیرش حق، بهانههای واهی میآورند و میگویند: «این مرد (محمد) جز انسانی نیست که میخواهد شما را از معبودهایی که پدرانتان میپرستیدند بازدارد.» آنان دعوت پیامبر را نه دعوتی الهی، بلکه توطئهای شخصی برای تغییر آیین نیاکان معرفی میکردند. سپس درباره قرآن میگفتند: «این کتاب چیزی جز دروغی بزرگ نیست که او به خدا نسبت داده و خودش ساخته است.» و چون حق (قرآن و پیامبر) به سراغشان آمد، کافران آن را سحر و جادویی آشکار خواندند که میان مردم جدایی میاندازد و آنان را فریب میدهد. این سخنان نشان میدهد که آنان نه در پی حقیقت بودند و نه دلیلی برای انکار داشتند؛ بلکه تنها از روی stubbornness و تعصّب کورکورانه، حق را به دروغ و سحر متّهم میکردند.

فواید و درسهای آیه:

• دشمنان حق همیشه برای مقابله با دعوت انبیا، بهانههای مختلفی میآورند؛ گاهی پیامبر را متهم به قدرتطلبی و گاهی کتاب آسمانی را دروغ و سحر میخوانند. مؤمن نباید از این اتهامات ناراحت شود، بلکه باید با اطمینان به حقانیت راه خود، به رسالتش ادامه دهد.
• این آیه نشان میدهد که تعصّب بر آیین نیاکان، یکی از بزرگترین موانع پذیرش حقیقت است. انسان باید همواره آماده باشد که اگر دلیل روشنی یافت، حتی اگر برخلاف سنت پدرانش باشد، آن را بپذیرد.
• قرآن کریم معجزهای است که هیچکس نتوانسته و نمیتواند مانند آن را بیاورد؛ بنابراین اتهام «دروغ و سحر» به آن، نهتنها حقیقت را تغییر نمیدهد، بلکه نشانه عجز و ناتوانی مخالفان است.
• این آیه به ما میآموزد که در برابر اتهامات ناروا، صبر پیشه کنیم و با استدلال و منطق، باطل را رد کنیم و به خدا توکل نماییم؛ زیرا سرانجام حق پیروز است و باطل نابود میشود.