Саба сүресі — Аят 43

1. Сөздердің мағынасы:

• تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ — оларға оқылып берілгенде.
• آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ — Біздің айқын, анық аяттарымыз.
• يَصُدَّكُمْ — сендерді тосу, бөгеу, алыстату.
• إِفْكٌ مُّفْتَرًى — ойдан шығарылған, жалған сөз.
• سِحْرٌ مُّبِينٌ — айқын сиқыр.

1. Тәпсірі:

Бұл аятта Алла Тағала Мекке мүшріктерінің өздеріне оқылған айқын аяттарға қалай қарсылық білдіргенін баяндайды. Оларға Құран аяттары анық, түсінікті түрде оқылған кезде, олар бұл шақыруды қабылдаудың орнына, әртүрлі сылтаулармен теріске шығаруға тырысты.

Олар ең алдымен Пайғамбар ﷺ туралы: «Бұл тек бір адам ғана, ол сендерді ата-бабаларыңның табынған нәрселерінен — пұттарынан айырғысы келеді» деп айтты. Яғни олар Пайғамбардың шақыруын ата-баба дәстүрін бұзу деп түсіндіріп, адамдарды одан бездіруге тырысты.

Содан кейін олар Құран туралы: «Бұл ойдан шығарылған жалған сөз, Мұхаммед оны өзінен қосып, Аллаға теліп отыр» деді. Олар Құранның ішіндегі шындыққа сай келмейтін нәрселер бар деп ойлады, шын мәнінде олардың өздері шындықты мойындаудан бас тартып, оны жоққа шығару жолын іздеді.

Ал кейін олар тіпті шектен шығып: «Бұл — айқын сиқыр ғана» деді. Олар Құранның адам жүрегіне әсер етіп, адамдарды бір-бірінен, әйел мен күйеуін, бала мен әкесін ажырататынын сиқырға теңеді. Шын мәнінде, Құран адамдарды тура жолға салып, жүректерін тазартатын, қоғамды әділет пен ізгілікке бастайтын кітап еді. Бірақ олар шындыққа бетпе-бет келгенде, оны мойындаудың орнына, оған әртүрлі жалған айыптар тақты.

Бұл аят мүшріктердің шындыққа деген қарсылығының қаншалықты әртүрлі формада көрінгенін көрсетеді: бірде Пайғамбарды айыптады, бірде Құранды жалған деді, бірде сиқыр деді. Бұл — шындыққа қарсы тұрған адамдардың әдеттегі әрекеті: олар дәлелге емес, сылтауға жүгінеді.

1. Алынатын пайдалар:

• Құран аяттары айқын әрі түсінікті болғанымен, кейбір адамдар оны қабылдамай, әртүрлі сылтаулармен теріске шығарады. Бұл — адамның жүрегінің қатып қалғанының белгісі.
• Пайғамбар ﷺ-нің шақыруы ата-баба дәстүрін жоққа шығару емес, керісінше, адамды шынайы бір Аллаға құлшылық етуге бастау еді. Ислам — ата-бабамыздың ізгі жолын жалғастыратын, бірақ ширктен тазартатын дін.
• Құран — Алланың сөзі, ол адамды тура жолға салады, жүректі нұрландырады. Оны сиқыр деп айыптау — шындықты бұрмалау.
• Шындыққа қарсы тұрғандар әрдайым әртүрлі сылтау табады, бірақ бұл олардың әлсіздігін көрсетеді. Ал шындық әрдайым айқын және жеңімпаз.
• Ислам діні адамды ата-бабасынан алыстатпайды, керісінше, оны шынайы бақытқа, жүрек тыныштығына жетелейді. Құран — бұл рақым, нұр және тура жол.