سوره سبا — آیه 42

معانی کلمات:

• لَا يَمْلِكُ: در اختیار و قدرت ندارد.
• نَفْعًا: سود و منفعتی رساندن.
• ضَرًّا: زیان و آسیبی رساندن.
• ظَلَمُوا: به خود ستم کردند (با شرک و گناهان).

تفسیر آیه:

در آن روز بزرگ حشر و حساب، هیچ یک از معبودان دروغین که در دنیا به جای خدا پرستیده میشدند، توانایی رساندن هیچ سود و منفعتی به پرستندگان خود را ندارند و نمیتوانند هیچ زیان و ضرری از آنان دفع کنند یا به آنان برسانند؛ زیرا در آن روز، فرمان و اختیار مطلق تنها از آنِ خداوند یکتاست و هیچ کس در برابر اراده او مالک هیچ چیزی نیست. سپس خطاب به کسانی که با شرک و گناه بر خود ستم روا داشتهاند گفته میشود: «بچشید عذاب آتشی را که در دنیا آن را دروغ میپنداشتید و پیوسته انکارش میکردید.» این عذاب، نتیجه طبیعی تکذیب آنان در دنیاست و اکنون با چشیدن آن، حقیقت وعدههای الهی را به تلخترین شکل درمییابند.

فواید و درسهای آیه:

• این آیه به ما میآموزد که تنها خداوند است که در دنیا و آخرت مالک نفع و ضرر است و هیچ معبود یا موجود دیگری حتی به اندازه ذرهای در این امر استقلال ندارد؛ پس باید دل را تنها به او ببندیم و از غیر او ناامید شویم.
• تکذیب وعدههای الهی و استهزای عذاب او، از بزرگترین گناهان است که انسان را به بدترین سرانجام میرساند؛ پس باید از این صفت زشت بپرهیزیم و به تمام وعدهها و هشدارهای قرآن ایمان آوریم.
• این آیه انگیزهای برای ترک شرک و گناه و روی آوردن به توحید خالص و اطاعت از فرمانهای خداوند است، تا در آن روز از عذابی که هیچ راه گریزی از آن نیست، در امان بمانیم و به سعادت ابدی دست یابیم.