سوره یس — آیه 70

معانی کلمات:

• «لِیُنذِرَ»: تا بیم دهد و هشدار دهد.
• «حَیّاً»: زنده؛ یعنی کسی که دلش زنده و بیدار است و عقل و بصیرت دارد.
• «یَحِقَّ»: واجب و ثابت شود.
• «القَولُ»: عذاب و وعدهٔ الهی.
• «الکافِرین»: کسانی که حق را انکار میکنند و بر کفر خود اصرار میورزند.

تفسیر آیه:

این آیه شریفه هدف از نزول قرآن کریم را بیان میکند. قرآن برای این نازل شده است که پیامبر اسلام (صلیاللهعلیهوسلم) بهوسیلهٔ آن، کسانی را بیم دهد که دلهایشان زنده است و بصیرت و عقل سلیم دارند؛ یعنی افرادی که آمادهٔ پذیرش حق هستند و با شنیدن آیات الهی، پند میگیرند و راه هدایت را در پیش میگیرند. چنین افرادی از انذار و هشدار قرآن بهره میبرند و بهسوی ایمان و عمل صالح حرکت میکنند.

اما در مقابل، کسانی که بر کفر و لجاجت خود اصرار میورزند و حق را پس از روشن شدن انکار میکنند، عذاب الهی بر آنان واجب و حتمی میشود؛ زیرا حجت خداوند با نزول قرآن و رسیدن دعوت پیامبر به آنان تمام شده است و دیگر هیچ عذری برای آنها باقی نمیماند. به عبارت دیگر، قرآن هم مایهٔ هدایت برای مؤمنان و پندپذیران است و هم اتمام حجت بر کافران، تا مجازات آنان بر اساس عدل الهی تحقق یابد.

فواید و درسهای آیه:

• قرآن کریم تنها برای گروه خاصی نازل نشده، بلکه برای همهٔ بشریت است؛ اما تنها کسانی از آن بهره میبرند که دلهایشان زنده و پذیرای حق باشد. پس باید همواره دل خود را با ایمان و تقوا زنده نگه داریم تا از هدایت قرآن محروم نشویم.
• نزول قرآن و رسیدن دعوت پیامبر، حجت را بر همهٔ مردم تمام میکند؛ بنابراین هیچکس در روز قیامت نمیتواند ادعای بیخبری کند. این نشانهٔ عدالت کامل خداوند است که پیش از عذاب، راه را روشن کرده و پیامبران را فرستاده است.
• انذار و هشدار، نشانهٔ رحمت الهی است؛ خداوند نمیخواهد بندگانش را بدون آگاهی مجازات کند، بلکه با فرستادن قرآن و پیامبران، راه نجات را به آنان نشان داده است. پس باید قدر این نعمت بزرگ را بدانیم و با تلاوت و تدبر در قرآن، از آن بهرهمند شویم.
• این آیه ما را به خودسازی و پاکسازی دل دعوت میکند تا در زمرهٔ «زندگان» باشیم، نه کسانی که با وجود حیات ظاهری، دلهایشان مرده و از پذیرش حق غافلاند.